گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .
گزارش انتشار نسخه جدید
اطلاعات را وارد کنید .
no-img
سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه

کشاورزی آب و آبیاری - سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه


سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه
adsads

ادامه مطلب

کشاورزی آب و آبیاری
اردیبهشت 3, 1396
274 بازدید
گزارش نسخه جدید

کشاورزی آب و آبیاری


کشاورزی آب و آبیاری

مقدمه : آب یکی از عوامل مهم در توسعه اقتصادی و پیشرفت ملتها بشمار می رود و اثرات آن نه تنها در مناطق خشک بلکه در مناطق مرطوب نیز رل موثری را در این توسعه ایفا می نماید . بدون شک طی سالهای اخیر با ایجاد سد های بزرگ و کوچک ، احداث شبکه های آبیاری ، کنترل آب در مزارع ، افزایش بهره وری از منابع آبی توسط سیستم های آبیاری ، پیشرفتهای زیادی در بخش کشاورزی در زمینه استفاده از آب بعمل آمده است ، که تا حدودی مشکلات ناشی از کمبود آب را بر طرف کرده است . لیکن بعلت شرایط خاص جغرافیایی کشور ما هنوز راه درازی در پیش است و برای رسیدن به هدف بایستی توجه و سرمایه گذاری بیشتری را انجام داد

کشور ایران در ۲۵ تا ۴۰ درجه عرض جغرافیایی قرار گرفته و دارای مساحتی حدود ۱۶۵ ملیون هکتار است . اغلب مناطق کشاورزی ایران در جلگه هایی که به وسیله کوههای بلند محدود گردیده اند ، قرار گرفته و از نظر شرایط اقلیمی اکثر مناطق کشور خشک یا نیمه خشک با متوسط بارندگی در حدود ۲۵۰ میلیمتر در سال بوده که اکثر بارندگی ها در فصل زمستان صورت می گیرد .

به مقدار آبی که لازم است به زمینی داده شود تا جایگزین تلفات ناشی از تبخیر و تفرق گردد ، نیاز آبی یا آب مصرفی می گویند .

اما مقدار آبی که عملا به زمین داده می شود به مراتب بیشتر از نیاز آبی است . زیرا تلفاتی که در حین انتقال ، صورت و مصرف آب صورت گرفته یا مقداری که به اعمال زیر ریشه گیاه نفوذ می کند نیز در نظر گرفته می شود .

بنابراین به مقدار کل آبی که با در نظر گرفتن تمام تلفات فوق به زمین داده می شود تا نیاز آبی گیاه را برطرف سازد « نیاز آبیاری » می گویند و نسبت بین نیاز آبی را راندمان یا بازدهی آبیاری می نامند .

در عملیات کشاورزی بازدهی آبیاری صد در صد وجود ندارد به غیر از برخی تلفات که وقوع آنها معمولا اجتناب ناپذیر است ، دیگر تلفات بستگی به روش های آبیاری دارد . عدم توزیع یکنواخت آب در سطح زمین ، نفوذ عمقی ، نشست آب در بدنه نهرها ، چکه کردن آب از شیرها ، لوله ، اتصالات و غیره همگی از عوامل تلفات آب هستند که باعث پایین آوردن بازده آبیاری می شوند . بازدهی آبیاری در سطح جهان بطور کلی بسیار کم و در حدود ۳۰ درصد می باشد . دلیل آن عدم وجود شبکه های صحیح آبیاری ، نبودن تکنولوژی خوب و عدم توزیع صحیح آب است .

 

مدیریت آبیاری

در استفاده از آب و کارایی مصرف آن در دو مسئله مهم حائز اهمیت است :

الف : برنامه ریزی صحیح زمان آبیاری و تعیین دقیق مقدار آبی که در هر نوبت باید به زمین داده شود .

ب: انتخاب مناسبترین روش آبیاری در رابطه با شرایط مزرعه و اقلیم

در حال حاضر خوشبختانه به علت افزایش سطح اطلاعات کشاورزان و وجود امکاناتی آزمایشگاهی برای تعیین ساختمان نوع خاک آزمایشگاههای فنی برای مشخص کردن میزان ترکیبات آب و غیره ، زارعین اطلاعات مفیدی را می توانند از متخصصین کشاورزی دریافت نمایند . حتی برای هر منطقه می توان شرایط اقلیمی را شخص و در اختیار کشاورزان قرار داد . بنابراین مزارعین می توانند بر حسب نوع خاک مزرعه میزان کیفیت آب مورد استفاده و شرایط اقلیمی موجود منطقه ، مدیریت بهتری را جهت انتخاب نوع محصول ، زمان مناسب آبیاری ، مقدار آب مصرفی ، فواصل آبیاری ، روش مناسب به کار گیرند . و کارایی مصرف آب را افزایش دهند . در هر آبیاری هدف اینست که رطوبت منطقه توسعه ریشه ها به حد ظرفیت نگهداری برسد .

دادن آب اضافی به زمین نه تنها هدر کردن آب است بلکه تهویه خاک را هم برای مدتی به هم می زند . مواد غذایی خاک راشسته و باعث بالا آمدن سطح آب زیر زمینی می گردد .

در عوض اگر مقدار آب کمتر باشد و فقط لایه سطحی خاک مرطوب شود اولاً توسعه ریشه ها به همین لایه محدود نمی شود و لذا گیاه برای استفاده از آب ذخیره ای در اختیار ندارد و از طرفی با توجه به این که تبخیر از سطح خاک نسبت به تلفات ناشی از تعرق کم است، تجمع نمک نیز در لایه سطحی زیاد خواهد شد. بنابراین ملاحظه می شود که مدیریت در مصرف و کارایی آب چقدر مهمّ است. و مسلماً اگر کشاورزان اطلاعات لازم را از اقلیم، خاک، آب منطقه و مزرعه خود داشته باشند می تواند بموقع تصمیم های مناسبی را اتخاذ کنند و بطور بهینه از اتفاقات موجود خود برای افزایش محصول استفاده کنند.

انتخاب مناسب ترین روش آبیاری در رابطه با اقلیم و شرایط مزرعه:

روشهای آبیاری بر اساس این که آب چگونه به خاک داده شود، طبقه بندی می شوند. انواع آبیاری عبارتند از:

  • آبیاری سطحی (غرقابی- جوی و پشته، شیاری)
  • آبیاری بارانی
  • آبیاری قطره ای
  • آبیاری زیرزمینی

باید به این نکته توجه کرد که در برخی مواقع بلعت شرایط خاص مزرعه، کمبود زمان استفاده از آب، زراعین در انتخاب روش خاصی از آبیاری اجبار دارند. مثلاً اگر مدت زمان استفاده از آب متناسب با وسعت مزرعه نباشد در آن صورت زارع مجبور می شود از روش غرقابی برای آبیاری استفاده نماید تا در مدت کم بتواند کل سطح مزرعه را آبیاری کند. و یا زماینکه احداث باغات در دامنه تپه ها و در شیب ها انجام یافته است، استفاده از آبیاری قطره ای در صورت داشتن امکانات مالی و فنی بر سایر روشها ترجیح دارد.

  • روشهای آّبیاری سطحی:

الف: آبیاری غرقابی

در آبیاری به روش غرقابی هدف اصلی این است که لایه نازکی از آب روی زمین پخش شود. برای این منظور آب به مدت کافی در سطح خاک باقی می ماند تا به تدریج در آن نفوذ کرده و ظرفیت ذخیره ای خاک را تکمیل کند. برای اینکه آبیاری سطحی از کارآیی برخوردار باشد لازم است بین مقدار جریان آّب، سرعت نفوذ آب و خاک، مقدار آبی که باید به زمین داده شود و ابعاد زمین تناسب معقولی داشته باشد.

ب: آبیاری سیلابی

در این روش زمینی که قبلاً برای آبیاری آماده شده است به وسیله نهرهای آبیاری به نوارهایی که عرض آنها ۲۰ تا ۲۵ متر است تقسیم می شود. سپس با ایجاد شکافهای در نهر، آب وارد قطعات شده و به صورت کم و بیش تصادفی در سطح آن پخش می شود. این روش در مورد گیاهانی به کار می رود که بوته ها بدون فاصله مشخصی از یکدیگر به صورت متراکم کشت شده و تأخیر در بارندگی ممکن است موجب وارد آمدن خسارت به گیاه شود. در این روش باید آب ارزان و به مقدار کافی در دسترس باشد. آبیاری سیلابی نیاز به نیروی کار زیاد دارد. راندمان آب پائینی بوده و توزیع آب هم بسیار متغیر است.

 

 

ج- آبیاری نواری

روش آّبیاری نواری بیشتر در خاکهای نفوذپذیر و برای گیاهانی است که به صورت متراکم کشت می شوند نظیر گندم و جو. و در زمین هایی با شیب ملایم که شیب آنها از ۳ درصد تجاوز نکند به کار گرفته می شود. در روشهای آبیاری بسیار قدیمی کشاورزی، نوارها باریک و کوتاه و حدود متر انتخاب می شوند. لذا مقدار جریان آب مورد استفاده بسیار کم و نیروی کارگر مورد نیاز بسیار زیاد است.

در روشهای جدید آبیاری نوارها بمراتب عریضتر و طولانی تر انتخاب می شوند و اگر برنامه ریزی صحیحی بکار گرفته شود. نوارها می توانند بسیار طویل باشد. لذا مقدار جریانی که برای آبیاری هر واحد زمین بکار گرفته می شود زیاد و بین ۵۰۰ تا ۸۰۰ متر مکعب در ساعت و حتی بیشتر از آن می تواند باشد. عرض نوار نیز متناسب با مقدار آبی که قرار است برای آبیاری به کار برده شود می تواند بین ۱۰ تا ۲۰ متر انتخاب شود. در آبیاری نواری می توان زمانی که گیاه سطح کل مزرعه را پوشانیده است از جریان زیاد آب بدون آنکه خطر فرسایش خاک را بدنبال داشته باشد، استفاده کرد.

د- آبیاری کرتی

در روش آبیاری کرتی آب به داخل زمینی سطحی که بوسیله پشته ها محصور شده است هدایت می شود. این روش ساده ترین و در عین حال قدیمی ترین سیستم آبیاری به شمار می رود. این روش هم برای خاک های نفوذ پذیر و هم برای خاکهایی که نفوذ پذیری آنها کم است ، مورد استفاده قرار می گیرد .

هـ آبیاری جوی و پشته ای (فارویی)

آبیاری به روش جوی و پشته ای عبارت از این است که جریانی از آب در داخل آبراهه کوچکی که شیب ملایم و یکنواختی دارد ، برقرار شود . این روش بیشتر متناسب گیاهان ردیفی است ولی می توان آن را در مورد انواع خاکها و شیب های مختلف (تا ۵ درصد) به کار برد. جریانهای زیاد را به آسانی می توان بین تعداد فارو تقسیم کرد. برای این منظور برای هر یک از فاروها از لوله های سیفونی استفاده نمود که قادرند جریانی معادل ۶ تا ۱۰ مترمکعب در ساعت ۱ در هر فارو برقرار کنند. به طور کلی فاروهای طویل نسبت به فاروهای کوتاه از کارایی بیشتری برخوردارند ولی حد مطلوب طول آنها بسته به ضریب نفوذپذیری، نوع خاک، بافت و قابلیت فرسایش خاک، شیب زمین و مقدار جریان آب بین ۵۰ تا ۳۰۰ متر است. تعداد کارگر آبیار در این روش کمتر می باشد. و کارگران آبیار باید در تبحّر کافی برای کنترل آب و هدایت آنها به جویچه ها بهره مند باشند.

و- آبیاری شیاری

در این روش آب در داخل شیارهای باریک و کم عمق (حدود ۱۰ سانتی متر) به جریان می افتد و با پخش جانبی حد فاصل بین شیارها را اشباع می سازد. این سیستم برای گیاهانی که به طور متراکم کشت می شوند و یا در اراضی شیبدار و خاکهایی که قابلیت نفوذ آنها کم است، مناسب می باشند.

در این روش جریان کوچکی از آب در داخل شیارهای کم عمقی که در امتداد شیب زمین و بفاصله ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی متر از یکدیگر واقع شده اند، برقرار می شود. آب مورد نیاز از نهری که در بالای شیارها قرار گرفته است و یا به توسط لوله های سوراخدار آلومینیومی یا شلنگهای پلاستیکی تأمین می شود. در هر دو مورد لوله ها مجهز به دریچه های خروجی می باشند. استفاده از لوله های سبک موجب افزایش بازدهی کار می شود.

از مزایای آبیاری شیاری این است که می توان اراضی نسبتاً شیبدار را بدون آنکه ایجاد فرسایش کند، آبیاری نمود. با توجه به اینکه آب به طور جانبی نفوذ کرده و از طریق صعود موئینه ای به سطح خاک می رسد. لذا سطح خاک سله نمی بندد. به هرحال این روش خطر شور شدن زمین را افزایش می دهد. دلیل این موضوع مصرف زیاد آب، صعود موئینه ای آب و عدم شسته شدن خاک است. همچنین در این روش مصرف آب نیز زیاد است. زیرا لازم است مقدار زیادی آب به مصرف برسد تا آنکه تمامی سطح مزرعه آشکارا خیس شود.

 

ز- آبیاری قطره ای

در این روش آب توسط لوله هایی به قطر ۱۲ تا ۱۶ میلیمتر که در امتداد ردیف گیاهان قرار گرفته است و به توسط قطره چکانهایی که در امتداد لوله کارگذاشته شده، به پای ریشه گیاهان می ریزد. مقدار جریان از هر روزنه (یا قطره چکان) ۲ تا ۱۰ میلیمتر در ساعت است با این جریان کم آب بلافاصله در جهات عمودی و افقی خاک نفوذ می کند. این روش در ابتدا برای آبیاری گلخانه ها بکار گرفته شد. ولی در حال حاضر بطور وسیعی در باغات و حتی برخی زراعتها استفاده می شود. بویژه در آبیاری گیاهان ردیفی در مناطق بیابانی مخصوصاً در خاکهای شنی که می توان روشهای آبیاری مرسوم را بکار گرفت، و یا بدلیل تبخیر زیاد نمی توان به روش بارانی آّبیاری کرد، نتایج رضایت بخشی را بدست داده است. در این روش می توان در تمام مدت شبانه روز نسبت به آبیاری اقدام کرد و نظارت بر آبیاری به حداقل می رسد. ضمناً می توان کودهای شیمیایی مورد نظر را از طریق آب لوله ها به گیاه رسانید. این روش این امکان را فراهم می سازد تا در زمان آبیاری نسبت به انجام سایر کارهای زراعی از قبیل سمپاشی: کولتیواسیون، تنک کردن، بیوه چینی و غیره اقدام کرد.

در آبیاری قطره ای از کلیه تلفات آبیکه در روشهای دیگر آّبیاری مرسوم است، جلوگیری بعمل می آید. ولی این روش موجب تجمع نمک در منطقه ریشه ها می گردد که باید از طریق شستشوی مرتب از آن خارج شود. یکی دیگر از معایب آبیاری قطره ای بالابودن هزینه تأسیس و نگهداری آفت. و با توجه به وجود ایستگاه مرکزی و تعداد زیادی لوله اصلی و فرعی و شیرهای قطع و وصل آب که در سطح وسیعی پراکنده شده اند. نظارت دائمی بر انجام کار ضروری است.

ح- آبیاری بارانی

در این روش آب مورد نیاز شبیه باران و بطور مصنوعی روی سطح خاک پاشیده می شود. انواع معمول آن عبارتند از آبپاشهای دوّار، آبپاشهای ثابت و لوله های سوراخدار. امروزه آبپاشهایی که روی لوله های قابل حمل سوار می شوند، مرسومترین نوع آبیاری بارانی را تشکیل می دهند.

با روش بارانی، آبیاری خاکهای شنی و زمینهایی که بدلیل شیب یا پستی و بلندی آبیاری آنها به طریقه سطحی عملی نیست، به بلحاظ اقتصادی و چه به لحاظ فنی، امکان پذیر می باشد. بدین ترتیب مقدار زیادی از اراضی که قبلاً کنار گذاشته شده بودند، زیر کشت قرار می گیرند.

پخش آب در آبیاری به روش بارانی بجز در مواردی که باد شدید می ورزد بمراتب یکنواخت تر از روشهای آبیاری سطحی است. تلفات ناشی از فرسایش نیز در این روش تقلیل پیدا می کند. پخش آب در ساعات داغ روز باعث بهبود آب و هوای مجاور (میکروکلیما) شده و از پژمرده شدن گیاه جلوگیری بعمل می آورد و بر کارایی عمل فتوسنتز می افزاید. نیروی انسانی مورد نیاز در روش بارانی بمراتب کمتر از آبیاری سطحی است آبیاری بارانی دارای معایبی نیز می باشد. هزنیه های سرمایه گذاری تأسیسات آن، بالا بوده و چون لازم است آب تحت فشار بر زمین داده شود لذا این عمل سبب افزایش هزینه آب می شود. تلفات آب در اثر تبخیر و برخورد آن با شاخ و برگ گیاه در آبیاری بارانی بیشتر از روشهای سنتی است ولی این مشکل را می توان با آبیاری در هنگام شب برطرف کرد. در هنگام استفاده از آبهای شور لوله های آلومینیومی در معرض خطرخوردگی یا زنگ زدن قرار می گیرند. ضمناً باید دقت کرد که در آبیاری بارانی زمان آّبیاری را باید به نحوی تنظیم کرد تا سمومی که برای محافظت گیاه پخش شده اند قبل از آنکه موثر واقع گردند، شسته نشوند.

با توجه به تمام موارد ذکر شده، باید گفته شود که معایب آبیاری بارانی بمراتب کمتر از محاسن آن بوده و وسعت زمینهایی که به این روش تحت آبیاری قرار می گیرند، در سالهای اخیر چه بطور مطلق و چه در رابطه با سایر روشهای آبیاری، افزایش چشمگیری داشته است.

ط: آبیاری زمینی:

آبیاری زیرزمینی بدین طریق صورت می گیرد که سطح ایستابی تا عمق مشخصی از خاک بالاآورده شده و یا در آن عمق تثبیت می شود. این عمق معمولاً ۳۰ تا ۷۰ سانتی متر بوده و آب از این عمق بوسیله عمل موئینه ای به منطقه ریشه ها کشیده می شود. این وضع در شرایطی امکان پذیر است که سطح ایستابی بالا بوده و یا لایه غیرقابل نفوذی، در عمق نه چندان زیاد از سطح خاک، وجود داشته باشد. وجود یک طبقه کاملاً قابل نفوذ در روی طبقه غیرقابل نفوذ (که معمولاً عمق آن حدود ۲ متر یا بیشتر است) و وجود پستی و بلندی یکنواخت و شیب متوسط از زمین از شرایط دیگر استفاده از این نوع آبیاری است. محسنات این آبیاری ممانعت از شور شدن زمین و باتلاقی شدن آن، صرفه جویی در مقدار آب، سهولت ورود ماشین آلات کشاورزی به مزرعه و امکان زهکشی و تهویه خاک در مواقعی که رطوبت زمین زیاد است، می باشد.

عوامل مثر در انتخاب روش آبیاری

در انتخاب روش های آبیاری مختلف عوامل زیر موثرند: پستی و بلندی زمین، خصوصیات خاک، نوع گیاه، مقدار و کیفیت و ارزش آب آبیاری بارانی را می توان برای تمام گیاهان حتی برنج به کار برد. روش جوی و پشته مناسب گیاهان ردیفی در روش کرتی مناسب شالی کاری است. ولی برای زراعتهایی همچون غلّات و گیاهان علوفه ای نیز به کار برده می شود. روش نواری عمدتاً برای گیاهان علوفه ای، مراتع و غلّاتی که بصورت متراکم کشت می شوند به کار گرفته می شود.

مقدار شیب و جهت آن و ناهمواریهای سطح زمین از عوامل اصلی می باشد که باید در نظر گرفته شوند. روشهای آبیاری سطحی نیاز به زمینهای یکنواخت با شیب کم دارد. برای این منظور باید بنحوی تسطیح شود. در زمینهایی که پستی و بلندی آنها بسیار نامنظم است، آبیاری بارانی، شیاری، جوی و پشته ای روی خطوط تراز به کار گرفته می شود. اراضی مسطح و یا زمینهایی که شیبهای ملایم و یکنواخت دارند به روش فارو یا کرتی آبیاری می شوند.

سرعت نفوذ آب در خاک نیز یکی از عوامل بسیار مهمّی است که باید در انتخاب روش آبیاری در نظر گرفته شود. بافت و ساختمان خاک هم از عوامل موثر در انتخاب روش آبیاری می باشند. در خاکهای سبک فقط آبیاری بارانی از کارآیی برخوردار است.

نوع گیاه را نیز باید در نظر گرفت. برای محصولات گران و دایمی می توان از روشهای پرخرج آبیاری استفاده کرد ولی این روشها در مورد گیاهان کم ارزش و یکساله قابل توجه نیست. آبیاری جوی و پشته به جز در مورد گیاهان ردیفی (پنبه- چغندرقند و غیره) برای گیاهان دیگر قابل توصیه نیست.

در حال حاضر که مقدار آب در اغلب نقاط کشور نسبتاً محدود بوده و زارعین بهای زیادی را برای استفاده از آب می پردازند و شاید بالاترین درصد هزینه های تولید محصول به هزینه آب مربوط می شود، استفاده بهینه از آب و افزایش بازده آبیاری و بالابردن کارآیی مصرف آب بسیار مهمّ و ارزشمند است. انتخاب روش نامناسب برای آبیاری نه تنها باعث مخارج اضافی برای تولید محصول می گردد بلکه ممکن است به علت عدم کارایی آب و نیروی انسانی سبب کاهش محصول و در نتیجه کاهش درآمد زارع گردد.

کیفیت آب آبیاری

قابلیت یا مناسب بودن آب برای آبیاری به عوامل مختلف بستگی دارد ولی بطور کلی هنگام ارزیابی کیفیت آب به دوجنبه مهم زیر باید توجه کرد:

۱- در رابطه با نوع خاک: اثر نمکها بر رشد گیاه بر اساس غلظت نمک در آب آبیاری نباید سنجیده شود، بلکه غلظت نمک در محصول خاک در زمان قبل از آبیاری باید به عنوان معیار در نظر گرفته شود. مثلاً در خاکهای شنی اختلاف بین غلظت نمکها در محلول خاک و غلظت نمک در آب آبیاری بسیار ناچیز است حال آنکه در خاکهای نسبتاً سنگین غلظت نمک در محلول خاک قبل از آبیاری ممکن است تا ده برابر غلظت نمک در آب آّیاری برسد. لذا هر چه خاک سنگین تر یا نفوذپذیری آن کمتر باشد خطر استفاده از آبهای شور یا سدیم دار زیادتر می باشد.

۲ – در رابطه با نوع گیاه : ارزیابی کیفی آب بستگی به درجه مقاومت گیاه به شوری دارد . مقاومت گیاهان مختلف نسبت به شوری یا غلظت عناصر سمی متفاوت است . عکس العمل گیاهان به شوری بر اساس حد الکتریکی (EC) عصاره اشباه خاک سنجیده می شود . برای این منظور سطوح مخالف کاهش محصول مبنی قرارمی گیرند. مثلاً گفته می شود اگر EC عصاره اشباه کمتر از ۱۲ میلی موس بر سانتی متر باشد در اثر استفاده از این آب برای آبیاری زراعت جو هیچگونه کاهش محصولی از این بابت وجود نخواهد داشت .

ولی چنانچه EC عصاره اشباه بین ۲۱۲ تا ۱۶ میلی موس بر سانتی متر باشد در اثر استفاده از این آب محصول ۱۰% کاهش خواهد کرد .

اثر آب آبیاری بر خاکها :

اثر آب آبیاری بر خاک دو گونه است :

  • تغییر غلظت نمک در محلول خاک
  • تغییر یون های سطح باردار خاک

مقدار نمکهای محلول که به منطقه توسعه ریشه ها افزوده می شود بستگی به مقدار نوع آبی دارد که از این لایه های می گذرد . با کاهش درصد رطوبت خاک غلظت نمک در محلول خاک افزایش می یابد .در این رابطه فاصله بین آبیاری ها ، مقدار تبخیر و تعرق ، عمق سطح ایستایی ، غلظت نمک در آب زیرزمینی و نفوذ پذیری خاک موثر است .

در اثر آبیاری مقدار نمک در منطقه توسعه ریشه ها به تدریج افزایش پیدا می کند . وجود نمک در خاک باعث می شود کلوئیدهای خاک به حال انعقاد باقی مانده و خاک ساختمان خود را حفظ کند .

تعیین مقدار آب آبیاری

همچنانکه قبلاً اشاره شد هدف از آبیاری این است که رطوبت منطقه توسط ریشه های گیاه به حد ظرفیت نگهداری برسد . گیاهان آب مورد نیاز خود را از تمام منطقه ریشه یکسان دریافت نمی کنند . و فعالیت ریشه ها در لایه سطحی خاک به مراطب بیشتر از لایه های پایینی است لذا بر حسب عمق نفوذ ریشه های گیاه در خاک میزان آب مورد نیاز نیز منفاوت است . مثلا در گیاهانی که ریشه عمیق دارند ، مانند چقندر قند ، ۶۰ درصد آب مورد نیاز از لایه های ۶۰ سانتی متری سطحی و ۴۰ درصد بقیه از عمق ۶۰ تا ۱۲۰ ساتنی متری دریافت می شود . درحالیکه در گیاهانی که عمق ریشه کمتر می باشد مانند گندم و جو جذب آب در عمق کمتری انجام می گیرد .

همچنین بهترین رژیم تهویه ، فعالیت های بیولوژیکی مواد غذایی نیز در لایه سطحی است . بنابراین به آسانی می توان درک کرد .

سرعت رشد : رشد گیاه تابعی از شادابی آن است که این خود بستگی به توازن آب در گیاه دارد . گیاه به قدری به توازن رطوبت داخلی خود حساس است که با نوسانات روزانه رطوبت داخل بافتهای گیاه ، میزان رشد نیز تغییر می کند .

اگر تنش رطوبت خاک از حدی بحرانی خود تجاوز کند ، ریشه طولی گیاه قطع خواهد شد . ولی بلافاصله پس از آبیاری رشد افزایش می یابد . مثلاً در گیاه پنبه رشد طولی فاصله بین دو گره که در زیر نوک ساقه قرار دارد ، می تواند به عنوان یک شاخص فیزیولوژیکی در رابطهژ با تنش آب مورد استفاده قرار گیرد .

در یک خاک حاصلخیز معمولی وقتی رشد طولی فاصله دو گره به ۵/۰ تا ۱ سانتی متر برسد ، نشانه این است که رطوبت خاک به حد بحرانی رسیده وباید آبیاری انجام شود .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع مورد استفاده

۱- مجموعه اطلاعات کشاورزی و دام داری جلد اول وزارت کشاورزی و عمران روستایی سازمان ترویج سال ۱۳۶۰

۲- اصول زراعت در مناطق خشک جلد دوم ای- آرنون ترجمه دکتر امین علیزاده – دکتر عوض کوچکی سال ۱۳۶۹

۳- کشاورزی ایران در یک نگاه موسسه پژوهشهای برنامه ریزی و اقتصاد کشاورزی سال ۱۳۷۵

۴- نشریه وزارت راه و ترابری سازمان هواشناسی کشور سال ۱۳۸۰


 



دیدگاه ها


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *