1) در چهار سوی این دره کوههای مخمل کوه ،شیر کشان ، کوه پشته وسفید کوه همه چون حصاری آنرا احاطه کرده اند ودر دل این دره بر فراز صخره ای طبیعی ،قلعه ای تاریخی سر بر آسمان افراشته است .علاوه بر دو رودخانه دایمی ،وجود سرابهای دائمی وپر آب گرداب سنگی ،شهوا ،گرداب دارایی ،گلستان ،کیو از منابع آبی این دره به شمار می آیند که زمینه سکونت دائمی انسان را در طول این دره رقم زده آنرا در زمره نخستین سکونتگاههای بشری وکهن ترین مراکز تمدنی در آورده اند .
2) زندگی 40 هزار ساله بشر در دره خرم آباد با فرهنگ جمع آوری وگردآوری غذا در غارهای معروف کنجی ،قمری ، ارجنه ، یافته ، وپناهگاه سنگی پاسنگر از دوران پارینه سنگی ونوسنگی شروع وتا دوره شهر نشینی به طور مستمر استمرار یافته وحاکی از زندگی دامنه دار ومداوم در زاگرس بوده است ،وجود حدود 30 نقطه باستانی دراین دره که حاوی سیر تکاملی زندگی بشر در طول تاریخ هستند گواه این مدعاست .دراین دره شاید در مقطعی زندگی در نقطه ای متوقف شده ولی در نقطه دیگری ادامه یافته است .
3) اوضاع اقلیمی وجغرافیایی استان لرستان : استان لرستان با مساحت 28560 کیلومتر مربع در غرب ایران بین 41درجه و51 دقیقه تا 50 درجه و3دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و23 درجه و37 دقیقه تا 43درجه و22دقیقه عرض شمالی از خط استوا قرار گرفته است .
این استان از شمال به شهرستانهای اراک مرکزی ،ملایر ، ونهاوند از استان همدان ،از جنوب به استان خوزستان ،از شرق به شهرستانهای فریدن وگلپایگان از استان اصفهان واز غرب به استانهای کرمانشاه وایلام محدود می شود . رشته کوههای موازی دره های به هم پیوسته کم عرض وعمیق ،رودهای خروشان ،تپه ماهواره ،جلگه های حاصلخیز کم عرض وطویل با پوشش جنگلی انبوه در قسمتهای غربی وجنوبی ، سیمای استان را تشکیل می دهند .
4) موقعیت جغرافیایی دژ شاپور خواست : رشته کوههای موازی زاگرس ،حائل ما بین فلات مرکزی وبخشهای جنوبی وغربی ایران قرار گرفته ولرستان در بخش میانی این رشته کوهها در گذر راههای مهم ارتباطی واقع شده ودر طول تاریخ همواره از اهمیت خاصی برخوردار بوده است . از دشت سیلاخور و ورود به رشته کوههای زاگرس تا خروج از این رشته کوهها و ورود به دشتهای خوزستان به طول تقریبی 200 کیلومتر ،شاید هیچ نقطه ای را همچون دره وجلگه خرم آباد از لحاظ موقعیت جغرافیایی (بر سر راههای ارتباطی ) سرابهای فراوان ،هوای مناسب ،موقعیت ویژه تپه قلعه فلک الافلاک نتوان یافت .
دو رشته کوه در دو طرف دره خرم آباد با جهت شمال غرب به جنوب شرق آن را چون حصاری احاطه کرده اند .دو رودخانه در وسط این دره تلاقی نموده به سمت جنوب در جریان است .با این وصف در مرکز این دره ،صخره ای با ارتفاع حدود 20 متر ومساحت تقریبی 5300 متر مربع از سطح زمینهای اطراف در نتیجه فعل و انفعالات زمین شناسی سر برآورده که مشرف بر دره وگذرگاههای ورودی به آن است .
این تپه وصخره به واسطه موقعیت ویژه و واقع شدن در کنار سراب پر آب گلستان بنابر شواهد باستانشناسی ،همواره مورد توجه بشر در طول تاریخ بوده ودژ شاپور خواست نیز محصول توجه پادشاهان ساسانی به این نقطه بوده است که در دوره های اسلامی عهد حسنویه واتابکان و والیان لرستان در گذر تاریخ به حیات خویش ادامه داده است .
5) بررسی گمانه های آزمایشی باستان شناختی حفر شده در قلعه فلک الافلاک که آثار دوره ماد ،هخامنشی ،پارت وساسانی در لایه های باستانی قلعه را به وضوح نشان می دهد قدمتی تا اوایل هزاره اول قبل از میلاد را برای ما محرز می گرداند هرچند که تاکنون مطالعه دقیقی در شهر شاپور خواست قدیم به انجام نرسیده است .ولی کشفیات اتفاقی ،شهری متعلق به ساسانی وصدر اسلام تا قرون هفتم هجری را مشخص می کند که از آن جمله بقایای آثار معماری در منطقه قاضی آباد کشف خمره های بزرگ در منطقه پشته حسین آباد ،قدمت آن را به دوره تاریخی مرتبط می سازد .
6) راولینسون در مورد اهمیت نوشته است : قلعه خرم آباد یقیناً همیشه به خاطر موقعیت مخصوصش از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده ودر زمانهای بسیار قدیم محل سکونت حکمرانان این منطقه بوده است . ((گذر از ذهاب به خوزستان 138))
7) تاریخچه شهر شاپور خواست : در کتب مورخین وجغرافیا نگاران دوره اسلامی اطلاعات ارزنده ای در رابطه با شهرهای لرستان نوشته است که مارا در شناسایی موقعیت آنها کمک می کند .براساس این متون شاپور خواست یکی از شهرهای مهم این منطقه محسوب شده که در طول این دوران از عمران وآبادانی برخوردار بوده است . در لرستان آثار ومناطقی منسوب به شاپور وجود دارد که از آن جمله می توان از شهر شاپور خواست ،دژ شاپور خواست ،پل شاپوری خرم آباد ،پل شاپوری کاکارضا شاهپور آباد در شهرستان الیگودرز نام برد .
علی محمد ساکی به اشاره به اشعار شاهنامه نوشته است :
… فردوسی طوسی عقیده دارد که این شهر در زمان شاهپور ذوالاکتاف ساخته شده است ومی گوید .

تعداد صفحات 35 صفحه

قیمت 8000 تومان

برای دانلود بر روی پرداخت آنلاین کلیک کنید