گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .
گزارش انتشار نسخه جدید
اطلاعات را وارد کنید .
no-img
سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه

بازیافت پلاستیک از نمکی‌ها تا کارگاه‌ها - سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه


سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه
adsads

ادامه مطلب

بازیافت پلاستیک از نمکی‌ها تا کارگاه‌ها
مهر 15, 1394
536 بازدید
گزارش نسخه جدید

بازیافت پلاستیک از نمکی‌ها تا کارگاه‌ها


بازیافت پلاستیک از نمکی‌ها تا کارگاه‌ها

بازیافت ضایعات پلاستیکی در شهرهای ایران غیراصولی و بدون هیچ گونه کنترل و برنامه‌ریزی منطقی صورت می‌گیرد. حجم بسیاری از مواد پلاستیکی را دوره‌گردها از گوشه و کنار شهرها و حتی از درون نهرهای فاضلاب جمع‌آوری و روانه هزاران کارگاه کوچک غیربهداشتی می‌کنند.

پایگاه اطلاع‌رسانی شهرسازی و معماری: حیات، رشد و توسعه صنایع در گرو وجود صرفه اقتصادی طرح‌های صنعتی است. صنعت بازیافت نیز از این قاعده مستثنی نیست و به نظر می‌رسد باید به موازات بررسی زیست محیطی و بهداشتی، به عوامل اقتصادی بازیافت محصولات توجه شود. چرخه بازیافت مواد چرخه‌ای بسیار طولانی و هزینه‌بر است و دراین میان بازیافت پلاستیک با توجه به زیاد بودن هزینه بهره‌برداری و سایر هزینه‌های سالیانه نسبت به سود حاصل از فروش محصول بازیافتی به نام «گرانول» توجیه اقتصادی مناسبی ندارد .
پلاستیک ماده شیمیایی است که از نفت خام تهیه و مواد مختلفی به آن اضافه می‌شود.
PVC
یکی از انواع پلاستیک‌هاست که حاوی عنصر کلر است و از نظر زیست محیطی خطرات بسیاری را در بر دارد. هنگام تولید و تهیه پلاستیک مواد سرطان‌زا وارد محیط می‌شوند در صورت آتش گرفتن این ماده ، مواد خطرناکی از آن متصاعد شده و محیط را می آلایند .
دست اندرکاران صنعت بازیافت معتقدند بازیافت پلاستیک با توجه به هزینه بالای آن و سایر هزینه‌های وابسته توجیه اقتصادی مناسبی ندارد. اما در عین حال با توجه افزایش جمعیت و به تبع آن افزایش میزان تولید زباله‌های پلاستیکی بازیابی این بخش از پسماند ها نیز ضرورتی انکار نا پذیر است.
از سوی دیگر بازیافت زباله های پلاستیکی در صورتی که در یک فرایند نظام یافته قرار گیرد و کنترل شود می تواند در اشتغالزایی و تامین حفظ سلامت و بهداشت محیط زیست تاثیر گذار باشد.
دکتر «منیره مجلسی‌نصر»، عضو هیات علمی و مدیر گروه بهداشت محیط دانشگاه شهید بهشتی یکی از مشکلات مهم توسعه شهری و صنعتی را مساله دفع مواد زائد جامد می‌داند و معتقد است بسیاری از کشورها در زمینه‌ مدیریت این مواد با مشکل مواجه و نیازمند راه‌حل‌های جامع و کاربردی هستند.
به گفته این کارشناس بر پایه «دستور کار ۲۱ » کنفرانس «ریو» در سال ۱۹۹۲، اگر اقدامات لازم
در زمینه مواد زائد صورت نگیرد با توجه به تغییر جمعیت از ۳/۵ میلیارد نفر در سال ۱۹۹۲ به ۵/۸ میلیارد نفر در سال ۲۰۲۵ میلادی، میزان مواد زائد تولیدی از نظر حجمی به ۴ تا ۵ برابر می‌رسد.
این امر در ایران نیز با افزایش روزافزون جمعیت و گسترش مداوم شهرها از یک سو و توسعه فعالیت‌های صنعتی، تجاری و خدماتی از سوی دیگر منجر به تولید مقادیر زیادی مواد زائد جامد شهری شده که در بیشتر مواقع با توجه به کمبود امکانات و بودجه، مشکلات بسیاری را در پی داشته است.
دکتر «هایده شیرازی»، مدیر عامل سازمان بازیافت و تبدیل مواد کرمانشاه از دیگر کارشناسانی است که معتقد است جمع‌آوری پسماندها در بسیاری از شهرهای ایران، حتی در شهرهای بزرگ، به دلیل فقدان برنامه‌ریزی مناسب با افزایش پسماندهای ناشی از تجمع جمعیت (افزایش مهاجرت و جمعیت) و تغییر الگوهای مصرف (استفاده از مواد یک بارمصرف پلاستیکی) به معضل بزرگی تبدیل شده است. امروزه مدیریت پسماند دیگر فقط منحصر بر جمع‌آوری پسماندها نیست، بلکه جمع‌آوری پسماندها یکی از حلقه‌‌های مهم مدیریت آن یعنی آموزش، تفکیک، جمع‌آوری، بازیافت و پردازش است .
وی می‌افزاید: «اگر امکانات تفکیک پسماندها در مبدا (استقرار مخازن) فراهم شود، ولی امکانات مناسب جمع‌آوری پسماند فراهم نشود، اجرای برنامه آموزشی برای تفکیک پسمانده ها موفق نخواهد بود و علاوه بر آلودگی‌های زیست‌محیطی، هزینه‌های پردازش پسماندها _ به عنوان جایگزین دفن _ بیشتر خواهد شد.»
روش‌ها و صنایع بازیافت پلاستیک در ایران
مواد زاید پلاستیکی در سه مرحله تولید و وارد چرخه زباله می‌شوند؛ در جریان تولید مواد خام، ساخت کالا و مصرف. دکتر «نعمت‌الله جعفرزاده» دکتر در مهندسی بهداشت محیط معتقد است: «در شروع این فرایند، یعنی مرحله بهره‌برداری از مواد اولیه، موادی تولید می‌شود که کیفیت چندان بالایی ندارند و به آنها مواد دورریز می‌گویند. بعد از این مرحله، مقداری از مواد خام در مراحل تولید کالاهای پلاستیکی به مواد زاید تبدیل می‌شوند. مثلا در کارگاه‌هایی که با استفاده از دستگاه‌های تزریق پلاستیک انواع مختلف پلاستیک‌های بادی و تزریقی تولید می‌شود، درصدی از محصول کیفیت مطلوبی ندارد که باید از چرخه تولید کنار گذاشته شود. در مرحله دوم ساخت و هنگام تبدیل محصول به ابعاد استاندارد، مقداری مواد دورریز تولید و در مرحله مصرف نیز مقداری ضایعات پلاستیکی مثل بطری‌های پلاستیکی و جز اینها تولید می‌شود. بنابراین بسته به نوع صنعت و مصرف، انواع مختلف مواد پلاستیکی در زباله‌ها یافت می‌شوند.»
ترکیبات عمده مواد پلاستیکی در زباله‌های شهری شامل مواد پلاستیکی مثل پی‌وی‌سی، پلی‌اتیلن، پلی‌آیمدها و پلی‌استایرن است. این مواد به دلیل کاربرد زیاد در صنایع بسته‌بندی، ظروف یک‌بار مصرف و لوازم خانگی به مقدار زیادی در زباله‌های شهری یافت می‌شوند. بنابراین صنایع بازیافتی باید حول محور این مواد شکل گیرند.»
با وجود گذشت حدود ۳۵ سال از عمر صنعت پتروشیمی در ایران، بازیافت پلاستیک به دلیل وجود منابع سرشار نفت و ارزانی مواد اولیه پلاستیک تا قبل از انقلاب اسلامی مورد توجه صنایع قرار نگرفت. بعد از انقلاب و به خصوص در زمان جنگ تحمیلی، محاصره اقتصادی و کاهش درآمدهای نفتی و در نتیجه افزایش قیمت مواد پلاستیکی تعدادی از کارخانه‌ها به فکر استفاده از ضایعات پلاستیکی و استفاده مجدد از مواد پلاستیکی افتادند. بدین طریق آهسته آهسته صنعت بازیافت پلاستیک رونق گرفت. در حال حاضر بسیاری از کارخانه‌های کشور با استفاده مجدد از مواد پلاستیکی به عنوان جبران‌کننده در خرید مواد خام اولیه صرفه‌جویی می‌کنند.

مراحل بازیافت ضایعات پلاستیکی
پس از جمع‌آوری پلاستیک‌های ضایعاتی، که بیشتر توسط افراد دوره‌گرد، به اصطلاح عامیانه آن، «نمکی‌ها»، انجام می‌شود، اشخاصی به نام «آسیابی خرها» آنها را خریداری می‌کنند. در مرحله بعد، تعدادی از کارگران که مسئول تفکیک پلاستیک‌ها بر مبنای رنگ و جنس آنهایند جداسازی پلاستیک‌ها را آغاز می‌کنند. این کارگران به طور معمول پلاستیک‌ها را از نظر جنس به دو نوع بادی و تزریقی و نیز از نظر رنگ‌بندی به انواع بی‌رنگ، سفید، قرمز، آبی و مشکی تقسیم می‌کنند.
جعفرزاده معتقد است: «در ساختمان پلاستیک‌های بادی مانند پلی‌اتیلن، پلی وینیل کلرایلد بسیار فشرده وجود دارد و به همین دلیل اینها انواع خشک و شکننده‌اند در حالی که پلاستیک‌های تزریقی مانند پلی‌اتیلن با تراکم پایین، و پلی‌اتی‌تری‌فتالات نرم‌تر و انعطاف‌پذیرترند. هدف اصلی از جداسازی این دو نوع مواد از یکدیگر آن است که کیفیت حاصل از مخلوط کردن این دو نوع پلاستیک مطلوب نیست و مخلوط حاصل به صورت شن‌ریزه از دستگاه بیرون می‌آید.»
از نظر رنگ‌بندی نیز ارزش ریالی پلاستیک‌ها متفاوت است به هر میزان که از طرف مواد بی‌رنگ و یا با رنگ روشن به طرف رنگ‌های تیره‌تر می‌رویم از ارزش ریالی پلاستیک‌ها کاسته می‌شود، به این معنی که پلاستیک‌های بی‌رنگ یا کریستالی بالاترین قیمت و پلاستیک‌های کدر و متمایل به رنگ مشکی پایین‌ترین قیمت را دارند.
در مرحله بعدی، پلاستیک‌های جدا شده را در یک آسیای بزرگ می‌ریزند و آنها را به صورت تکه‌های بسیار ریز (چیپس) خرد می‌کنند. پلاستیک‌های خرد شده در این مرحله آماده فروش به کارخانه‌های بازیافت پلاستیک هستند.
در کارخانه و در نخستین مرحله، پلاستیک‌های خرد و ریز در یک ظرف شستشو قرار می‌گیرند و پس از شست و شو در یک سبد خشک کن پخش می‌شوند. در قسمت زیرین این سبد یک منبع حرارت‌زا با گرمای ملایم قرار دارد.»
وی با توصیف این مراحل می‌افزاید: «پس از این که پلاستیک‌ها خشک شدند، در دستگاه «اکسترودر»، قرار می‌گیرند. این دستگاه شبیه به چرخ گوشتی بزرگ است، با این تفاوت که ناحیه میانی آن مجهز به سیستم‌های حرارت‌زا (منظور از سیستم‌های حرارت‌زا، تعدادی المنت با مقاومت بالاست که توان تولید حرارت بسیار زیادی را دارند. حرارت‌زا، تعدادی المنت با مقاومت بالاست که توان تولید حرارت بسیار زیادی را دارند). حرارتی که این سیستم ایجاد می‌کند به طور متوسط بین ۲۵۰ تا ۱۵۰ درجه سانتی‌گراد است. به کمک حرارت تولید شده، پلاستیک‌های خرد و ریزقبلی به صورت خمیری از داهانه «اکسترودر» خارج می شوند (اصطلاح رایج برای این خمیر «کلوچه» است).
از آن جا که وجود خرده‌های چوب و کاغذر و غیره در این مرحله باعث خراب شدن جنس تولیدی می‌شود، یک قوری استیل با چشمه های بسیار ریز در محل خروج خمیرپلاستیک از دستگاه قرار داده شده تا به عنوان صافی عمل کند. چون مواد به شکل مذاب خراج می‌شوند، این مواد اضافی گرفته می‌شود. هر چند مدت یک بار نیز برای تمیز کردن قوری آن را می‌سوزانند.»
جعفرزاده مراحل نهایی کار را این گونه بیان می‌کند: «خمیرها (کلوچه‌ها) را در یک ظرف آب قرار می دهند تا سرد و سفت شوند و بعد آنها را در داخل آسیا می‌ریزند. این دستگاه خمیر سفت شده را به گلوله‌ها و گویچه‌های پلاستیکی (گرانول) که نسبتا ریز و خرد هستند تبدیل می‌کند. این گویچه‌های پلاستیکی (گرانول‌ها) را می‌توان ماده خام ثانوی تلقی کرد. در مرحله نهایی، این گرانول‌ها را در دستگاه‌های قالب‌گیری می‌ریزند و محصول مورد نظر در قالبی که از قبل طراحی شده است تولدی می‌شود. محصولاتی را که در مرحله قالب‌گیری به شکل نامطلوب و ناقص تولید می‌شوند، دوباره آسیاب می‌کنند و مورد استفاده قرار می‌دهند.»
میزان بازیافت مواد پلاستیکی در تهران
بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهند حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد کارگاه‌ها و کارخانه‌ها در سطح شهر تهران به بازیابی پلاستیک مربوط به کارگاه‌هایی است که مجوز بهره‌لبرداری را از وزارت صنایع دریافت نکرده‌اند و به عبارت دیگر، به شکل غیرقانونی فعالیت دارند و تقریبا تمامی مواد اولیه مورد نیاز خود را از مواد ضایعاتی تامین می‌کنند.
هر یک از این کارخانه‌ها، در صورت تامین مواد، به طور متوسط روزانه یک تن ماده آسیاب شده را به محصولات مختلف پلاستیکی تبدیل می‌کنند و آن را به بازار مصرف عرضه می‌کنند. به غیر از کارخانه‌های یاد شده، اغلب کارخانه‌هایی که با تولید محصولات پلاستیکی سر و کار دارند، هر یک به نسبت‌های متفاوت از مواد آسیاب‌شده در کنار مواد دست اول استفاده می‌کنند. البته آن دسته از مصنوعات پلاستیکی که کاربرد مستقیم در امور مربوط به بهداشت فردی و اجتماعی دارند، منحصرا از مواد دست اول تولید می‌شوند و از این قاعده مستثنی هستند. می‌توان پیش‌بینی کرد که روزانه در تهران حدود ۵۰ تن مواد پلاستیکی ضایعاتی بازیافت می‌شود.
همایون مدنی شاهرودی کارشناس ارشد سازمان بازیافت شهرداری تهران معتقد است با توچه به پیشرفت‌هایی که در زمینه صنعت بازیافت، به دست آمده است، محصولاتی که با استفاده از این مواد تولدی می شوند نیز از کیفیت بسیار بالایی برخوردارند و به تبع آن کاربرد گسترده‌ای هم یافته‌اند.
این پیشرفت نیز مدیون قوانینی است که در این زمینه در کشورهای توسعه یافته تدوین و تصویب شده‌اند. برای مثال، در بسیاری از کشورهای پیشرفته نظیر آلمان، سوئیس، ژاپن و ایالات متحده آمریکا قوانینی تصویب شده است که بر اساس آنها کارخانه‌ها ملزم شده‌اند تا بخشی از مواد خام مورد نیاز خود را از مواد بازیافتی تامین کنند. به بیان دیگر، مواد خام اولیه در کنار مواد خام ثانویه (بازیافتی) مورد استفاده قرار می‌گیرند.
برای مثال در ایالات متحده بسیاری از کارخانه‌های تولید کننده محصولات پلاستیکی مجبورند که ۵ تا ۱۵ درصد از مواد مورد نیاز خود را از مواد بازیافتی تامین کنند. نسبت استفاده از مواد بازیافتی در کشورهای مختلف متفاوت است.»
وی می‌افزاید: «محصولات بازیافتی که امروزه در کشورهای جنوب شرقی و شرق آسیا، اروپا و آمریکا تولدی می‌شوند کیفیت بسیاری از مواد توانسته‌اند جایگزین مناسبی برای مواد جدید به کار رفته در تولید و ابزار و لوازم مختلف باشند. این جایگزینی تا حدی توسعه یافته سات که از آنها در ساختن وسایل بسیار دقیق و حساس نظیر کامپیوتر استفاده می‌شود (بورد در واقع یک تخت پلاستیکی است که بخش‌های سخت‌افزاری کامپیوتر نظیر کیت‌ها، ترانزیستورها و مقاومت‌های مختلف روی آن نصب می‌شود. وی با اشاره به مطلب فوق به این مثال اشاره می‌کند که: «در ژاپن برای ساختن قاب نگهدارنده دیسک‌های طلایی که ارزش زیادی دارند از ۵۰ درصد مواد بازیافتی استفاده می شود که این پلاستیک‌ها در حقیقت از پوشش پلاستیکی دیسک‌های مصرف شده قبلی به دست آمده‌اند.
استفاده دوباره از پلاستیک‌های مصرف شده به یک یا دو محصول محدود نمی‌شود، بلکه با توجه به کثرت فرآورده‌های پلاستیکی، بازیافت آنها نیز طیف گسترده‌ای را تشکیل می‌دهد. برای مثال، در کشورهای صنعتی از ضایعات پلاستیکی در صنایعی نظیر خودروسازی، قایق‌سازی، ادوات و لوازم الکتریکی و الکترونیکی، ابزار و وسایل خدمات شهری نظیر نیمکت‌های عمومی و حصار اطراف پارک‌ها،
لوازم کشاورزی و بسیاری دیگر از صنایع تولیدی استفاده می‌شود.»
عباس میرزایی کارشناس بهداشت محیط محصولاتی که در ایران از پلاستیک‌های ضایعاتی تولید می‌شود را در مقایسه با محصولات مشابه خارجی با کیفیت بسیار پایین‌تری ارزیابی می‌کند و علت این امر را در نحوه جمع‌آوری پسماندها و نیز در مکانیسم بازیافت آنها می‌داند.
وی می‌افزاید: «پلاستیک‌هایی که به صورت مخلوط با مواد دیگر جمع‌آوری و بازیافت می شوند ناخواسته دچار افت کیفیت می‌شوند، زیرا موادی نظیر کاغذ و چوب به علت نبود کنترل دقیق، به محیط عمل وارد می‌شود و ساختمان ملکولی پلاستیک‌ها را تغییر می‌دهد. از طرف دیگر، مراحل مختلف بازیافت پلاستیک‌ها نیز به صورتی بسیار ابتدایی صورت می‌گیرد. دستگاه‌هایی که برای این منظور به کار برده می‌شوند در اغلب موارد مستهلک شده‌اند و بازدهی چندان بالایی ندارند. انواع مختلف پلاستیک که از نظر ساختار ملکولی کاملا با یکدیگر تفاوت دارند، تنها از نظر نوع به دو دسته (بادی و تزریق) تقسیم و سپس به سیستم وارد می‌شوند.»
عده‌ای از افراد سودجو که به تولید محصولات پلاستیکی مشغول‌اند، به رغم آگاهی به اهمیت موضوع بهداشت فردی و اجتماعی و تنها به خاطر منافع شخصی خویش، از مواد بازیافتی در ساخت وسایلی نظیر لیوان و قمقمه‌های پلاستیکی و وسایل اسباب‌بازی کودکان استفاده می‌کنند.
بازیافت ضایعات پلاستیکی در شهرهای ایران غیراصولی و بدون هیچ گونه کنترل و برنامه‌ریزی منطقی صورت می‌گیرد. حجم بسیاری از مواد پلاستیکی را دوره‌گردها از گوشه و کنار شهرها و حتی از درون نهرهای فاضلاب جمع‌آوری و روانه هزاران کارگاه کوچک غیربهداشتی می‌کنند. علاوه بر پایین بودن بازده و کیفیت محصول، تبدیل این مواد به ظروف مواد غذایی، خط‌کش و اسباب‌بازی نیز از نظیر بهداشتی بسیار مضر است.
میزان تولید و مصرف مواد پلاستیکی در ایران
در حال حاضر دو مجتمع عظیم پتروشیمی بندر امام خمینی و پتروشیمی اراک مهم‌ترین تولیدکنندگان مواد اولیه پلیمری در کشور به شمار می‌روند. این دو مجتمع انواع خاصی از ترموپلاستیک‌ها را که کاربرد زیادی در صنایع پایین دست دارند تولید می‌کنند.
به نظر کارشناسان محیط زیست هر ساله بودجه سنگینی برای واردات مواد پلاستیکی صرف می‌شود و تولید داخلی هنوز تکافوی نیاز کشور را نمی‌کند. بنابراین با تشویق بازیافت و استفاده مجدد می‌توان از بار واردات کاست.
بازیافت زغال فعال شده

به مرور زمان و استفاده از زغال فعال شده , سطح آن از مواد آلاینده اشباع می شود. زغال فعال شده یک محصول گران است و در عین حال میتواند در چرخه بازیافت قرار گیرد و مجددا مورد استفاده قرار گیرد. بازیافت زغال فعال شده , هزینه کمی نسبت به تولید اولیه دارد و دارای قیمت ارزانتری نیز می باشد.
زغال فعال شده و مهندسی شیمی
در تولید زغال فعال شده : مهندس شیمی, می تواند درطراحی فرآیندهای تولید و بازیافت زغال فعال شده متناسب با کاربرد و ویژگی های مورد نظر, طراحی راکتورهای مورد نیاز, کنترل کیفیت محصولات و بهسازی آنها بعالیت داشته باشد.
در فروش زغال فعال شده: مهندس شیمی , به خاطر داشتن اطلاعات لازم از محصول و آشنایی با مصارف آن می تواند در بخش بروش و بازار یابی نیز بعالیت داشته باشد.
در مصرف زغال فعال شده: مهندس شیمی , می تواند در صنایعی که نیاز به استفاده از زغال فعال شده دارند, با تعیین نوع و میزان و شیوه استفاده از زغال فعال شده و کنترل آن ایفای نقش کند.



دیدگاه ها


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *