گزارش خرابی لینک
اطلاعات را وارد کنید .
گزارش انتشار نسخه جدید
اطلاعات را وارد کنید .
no-img
سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه

آسیب شناسی حجاب و راهکارهای آن - سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه


سفارش تایپ ،ترجمه، مقاله، تحقیق ، پایان نامه
adsads

ادامه مطلب

آسیب شناسی حجاب و راهکارهای آن
آبان 6, 1397
12 بازدید
گزارش نسخه جدید

آسیب شناسی حجاب و راهکارهای آن


موضوع تحقیق: آسیب شناسی حجاب و راهکارهای آن

فهرست مطالب

فصل اول

واژه حجاب در لغت و اصطلاح                                6

تاریخچه حجاب                                    10

انواع حجاب در مجامع اسلامی- کند و کاوی در مسئله ی حجاب- اشاره ای کوتاه به آیه ی مربوط به حجاب                                19

فصل دوم

جایگاه پوشش در فطرت انسانی- پوشش تحفه ای الهی- برهنگی دام شیطان    28

داستان آدم و حوا دلیلی روشن- گواهی تاریخ                    32

حجاب در فرهنگ ملتهای جهان- لباس ملی کشور دلیلی آشکار            36

دیدگاه روان شناسان- نظریه زیست شناسان- نظریه شهید مطهری            40

تقسیم نادرست روابط زن و مرد                            45

فلسفه انحصار پوشش به بانوان                            46

فلسفه حجاب                                        49

1- ارزش والای زن                                    49

2- امنیت و آرامش زن                                50

3- سلامت نسل                                    50

4- تحکیم خانواده                                    51

فصل سوم

ادله حجاب اسلامی                                    52

الف) قرآن                                        52

ب) روایات                                         53

ج) سنت و سیره                                    59

د) عقل                                            59

فصل چهارم

الف) حجاب و قران                                    60

ب) آیات هشدار دهنده در حفظ سنگر حجاب و عفت                60

الف- نهی از کوبیدن پا در زمین                            60

ب- نهی از سخن گفتن زن با ناز                            60

ج- اخطار شدید به آسیب رسان به حریم عفت                    60

فصل پنجم

رضاخان و مسئله کشف حجاب در ایران                        61

پیامدهای بد حجابی                                    62

1- پیامدهای فرهنگی و عقیدتی بدحجابی                        62

2- پیامدهای اجتماعی                                63

3- پیامدهای اقتصادی                                    64

4- جدایی و طلاق                                    64

5- فساد اجتماعی و سقوط شخصیت زن                        65

فصل ششم

آثار و فوائد حجاب                                    68

1- موفقیت های معنوی                                68

2- احترام                                        69

3- مصونیت و آرامش زن                                69

4- سلامت و زیبایی                                    70

5- مبارزه یا تهاجم فرهنگی غرب                            70

6- کاهش مفاسد                                    71

7- امنیت و آرامش مردان                                71

8- حجاب و نقش آن در سلامت اجتماع و آرامش روانی                73

9- حجاب و نقش آن در مسئولیت اجتماعی                        73

فصل هفتم

راههای مبارزه با بدحجابی و بی حجابی                        74

1- تقویت ایمان و اعتقاد                                74

2- احیاء فرهنگ اصیل اسلامی                            74

3- شناساندن الگوهای والا                                75

نتیجه                                            76

منابع و مواخذ                                        77

مقدمه

به نام آن که جان را فکرت آموخت

                    چراغ جان به نور دل برافروخت

حمد و سپاس بیکران خداوند که جهان را هستی بخشید، بساط وجود را بدن ماده پیشین بگسترانید، وکاخ مجلل هستی را بی کم و کاست برافراشت، آسمان را به زیور ستارگان بیاراست و چراغ عقل را در آدمی برافروخت و او را با سرمایه فطرت و علم امتیاز بخشید و استعدادهای نهفته اش را با الهامات فطری و پیروی از رهاورد پیامبران الهی شکوفا ساخت.

حیا را در نهاد انسان به ودیعت نهاد و لباس و پوشاک را در لابه لای نعمتهای بیکرانس به بشر ارزانی داشت، اشتیاق درونی زن را به «حجاب» با تشریع قانون پوشش در ادیان الهی، مستحکم ساخت، تا گوهر هستی «زن» در صدف پوشش صیانت گردد و جامعه از فرو افتادن به گرداب فساد و تباهی نجات یابد. بدینسان «حوا» ما در همه انسان ها به حجاب گرایید و پوشش در ثحنه زندگی زنان در طول تاریخ بخوبی درخشید.

براین اساس حیات انسان از همان آغاز با «پوشش» پیوند خورد و حجاب در زنگی زن به عنوان یک اصالت درخشید. حجاب زن مایه مباهات زن است و حجاب از شخصیت زن است نه وسیله عقب ماندن او در اجتماع، حجاب حریم مقدس و قلعه آرامش زن است حجاب صدف است و گوهری گرانبها.

پیامبران الهی، هماهنگ با فطرت انسانی زن، با تلقی وحی از جانب خداوند، آنان را به حجاب فرا خواندند و بدین وسیله اشتیاق درونی زنان را با قوانین تشریعی، استحکامی فزاینده بخشیدند.

با کمال تأسف در اوج شکوفایی علم و صنعت در جهان معاصر، الهامات درونی زن، لگدمال هوس های زود گذر و سودجویی های اقتصادی گردید، قانون الهی، حجاب نادیده گرفته شد و به نام آزادی! فرهنگ خودآرائی و بی بند و باری ترویج گردید و در نتیجه نظام خانواده از هم گست التهابات روحی افزایش و اعراض جسمی فزونی گرفت.

آری، نهضت آزادی زنان! اگرچه محدودیت های فراوان زن در جهان غرب را از بین برد ولی بدبختی های فراوانی را برای زن و جامعه بشریت به ارمغان آورد.

غم انگیزترین فاجعه آن است که بتدریج خودآرایی «ارزش» شد! و وسیله پیشرفت قلمداد گردید و حجاب ارتجاع نام گرفت و علامت عقب ماندگی معرفی شد!

متأسفانه کشورهای اسلامی نیز باروی باز از راه و رسم دشمن استقبال نمودند! کم کم دامنه تبلیغات بالا گرفت و با وارونه جلوه دادن حقیقت و تبلیغ این که حجاب از مختصات شریعت اسلامی است و ادیان دیگر در مورد آن حکمی نداشته یا برای اجرای آن حساسیتی ندارند، مبنای دین و الهی، حجاب مورد تردید قرار گرفت!

وضعیت اسفناک بشریت قرن بیستم و وجهه زن در عصر حاضر همچنین مقتضیات کنونی جامعه اسلامی ما در برنامه توسعه و بازسازی فرهنگی اقتصادی و تهاجمات فرهنگی بیگانگان، ارزیابی مجدد این مسأله را ایجاب می کند.

اهمیت و ضرورت طرح این مبحث به صورت اساسی و دست یافتن به حقیقت مطلب، از یک سو انگیزه لازم برای تحقیق فراهم آورد و موج تبلیغاتی استکبار جهانی و برخورد شدید عملی نسبت به مسأله «حجاب» از سوی دیگر، پژوهش در این باره را سرعت بخشید.

حجاب در ادیان قبل از اسلام به صورت شدیدتری وجود داشته است و اسلام تنها به تنظیم و قانونمند کردن و در پاره ای موارد به تسهیل قانون حجاب پرداخته است.

امید آن که مطالعه این تحقیق، زنانی را که مدعی پیروی از ادیان آسمانی هستند، به تفکر و تأمل واداشته و زمینه بازگشت آنان به خویشتن خویش را فراهم آورد و همه زنان با پاسخ گفتن به ندای درونی فطرت خویش، مشتاقانه قانون الهی حجاب را در جامعه تحقق بخشند.

واژه حجاب

حجاب واژه ای است عربی که دارای معانی متعدد و مختلفی در لغت و اصطلاح می باشد.

در لغت

حجاب در لغت به معنای پرده، پوشش، وسیله پوشش، حایل و… می باشد. در کتاب «لسان العرب» درباره معنی آن چنین آمده است:

«حجاب به معنای پوشش است. زن محجوبه یعنی زنی که به وسیله ای پوشیده شده است همچنین حجاب نامی است برای آنچه بدان خود را می پوشانند، و آنچه میان دو چیز حایل گردد، نیز حجاب نامیده می شود. جمع آن حجب است.

کلام خداوند متعال که می فرماید: «و مِن بَیننا و بَینِکَ حِجابٌ»

و بدین معناست که میان ما و شما حاجز و فاصله ای در نحله و دین وجود ندارد.»

در زبان فارسی نیز برای کلمه حجاب معنای متفاوتی نقل شده است. کتاب «فرهنگ معین» و «فرهنگ عمید» برای واژه حجاب معانی ذیل را ارائه نمودند:

«پرده، ستر، نقابی که زنان چهره خود را بدان پوشانند، روی بند، برقع، چادری که زنان سر تا پای خود را بدان پوشانند».

در اصطلاح

معنای اصطلاحی واژه حجاب متناسب با معنای لغوی آن است و به همین جهت به دلیل اختلاف و تعدد معانی لغوی، برداشت هایی که از معنای اصطلاحی آن شده است، با یکدیگر متفاوت می باشد.

طبق نوشته برخی از نویسندگان، حجاب در معنای اصطلاحی به معنای «پوشش مخصوص زنان» است.

ولی گاهی هم، به معنای پرده و حاجز می آید، مانند این آیه:

وَ اِذا سَأَلتُمُوهُنَّ مَتّاعاً فَاسئَلُوهُنَّ مِن وَراءِ حِجابٍ.

ولی علامه نقدی بر خلاف نوشته فوق، درباره معنای اصطلاحی حجاب می نویسد:

در شرع برای حجاب سه اطلاق وجود دارد:

1- این که زن تمام اجزاء بدنش را- مگر آن مقداری که مجاز شمرده است- از هر ناظری که نگاه کردنش بدان زن جایز نیست بپوشاند.

2- این که در خانه خویش بماند و جز هنگام ضرورت از آن خارج نشود.

3- حایلی که بین زن و مردان نامحرم ساتر قرار می گیرد.

استعمال کلمه حجاب در مورد پوشش زن، یک اصطلاح نسبتاً جدید است در قدیم و مخصوصاً در اصطلاح فقها، کلمه «ستر» که به معنی پوشش است به کار رفته است.

فقها چه در کتاب «الصلوه» و چه در کتاب «النکاح» که معترض این مطلب شده اند کلمه «ستر» را به کار برده اند نه کلمه «حجا» را.

بهتر بود که این کلمه عوض نمی شد و ما همیشه همان کلمه «پوشش» را به کار می بردیم، زیرا چنانکه گفتیم، معنی شایع لغت حجاب پرده است و اگر در مورد پوشش به کار برده می شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن زن است.

و همین امر موجب شده است که عده زیادی گمان کنند که اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و بیرون نرود».

از مجموع مطالب می توان چنین نتیجه گرفت که واژه حجاب گرچه در لغت اغلب به معنای پرده و حاسل استمعال می شده است و شاید پوشش زن را به اعتبار پشت پرده واقع شدن، حجاب می نامیده اند، اما به طور مسلم امروزه بویژه در معنای اصطلاح واژه حجاب فقط به معنای پوشش مخصوص زنان به کار می رود و از معنای پرده کاملاً منسلخ شده است.

واژه حجاب

کلمه حجاب به معنی پوشیدن است و هم به معنی «پرده و حاجب» است بیشتر استعمالش به معنی «پرده» است این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می دهد که پرده وسیله پوشش است و شاید بتوان گفت که به حسب اصل لغت هر پوششی حجاب نیست آن پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت می گیرد و این مطالب باعث شده افرادی گمان کنند که اسلام برای زن چنین مقرر کرده است همیشه پشت پرده و در خانه محبوس باشد و بیرون نرود پوششی است که اسلام برای زنان واجب کرده به این معنا نیست که از خانه بیرون نرود زندانی کردن و حس کردن در اسلام مطرح نیست بلکه پوشش زن در اسلام اینست که در معاشرت خود با مردان بدن خود را بپوشاند و به خودنمایی نپردازد آیات مربوطه همین معنی را ذکر می کند و فتوای فقها «موید این مطاب است و ما حدود نسبتاً جدیدی است در قدیم خصوصاً در اصطلاح فقها کلمه «ستر» که به معنی پوشش است بکار رفته است فقها چه در کتاب «الصلاه» و چه در کتاب «النکاح» که معترض این مطلب شده اند از کلمه «ستر» به جای کلمه حجاب استفاده کرده اند. آیاتی که در این باره هست چه در سوره مبارکه نور و چه در سوره احزاب حدود پوشش و تماسهای زن و مرد را ذکر کرده است بدون آنکه کلمه حجاب را به کار برده باشد و تنها آیه ای که در آن کلمه حجاب به کار رفته است مربوط است به زنان پیامبر (ص) نسبت به زنان پیامبر (ص) عنایت خاصی داشته است لذا خداوند در قرآن کریم درباره زنان پیامبر (ص) دستورهای خاصی آورده است و به آنها می فرماید: «یا نساء النبی لستن کاحد من النساء» «شما با سایر زنان فرق دارید» یکی از این دستورهای خاص خطاب به زنان پیامبر (ص) اینست «یا ایها الذین امنو… و اذاء سإلتموهن متاعا فأ سألوهن من وراء حجاب» «ای کسانی که ایمان آورده اید بدون اذن پیامبر وارد خانه هایشان نشوید اگر از آنها متاع و کالایی مورد نیاز مطالبه می کنید از پشت پرده از آنها بخواهید» صاحب تفسیر اثنی عشری در ذیل این آیه می فرماید: «اگرچه آیه در خصوص زنان پیامبر (ص) نازل شده لکن حکمش عام است نسبت به تمام زنان که در صورت خواستن چیزی از آنان از پس پرده و حجاب آنها مکالمه نمایند و از این آیه استدلال «حجاب» برای زنان لازم آیه وجه استدلال آنکه وقتی زن مواظب باشد به پوشش تمام اندام و حجم بدن در موقع تکلم یا اجنبی البته به طریق اولی موظف باشد به حجاب سر و صورت نسبت به مردان و همچنین اگر چنانچه واجب نبود امر به حجاب در وقت تکلم هم لغو بود.

تاریخچه حجاب

اطلاعات تاریخی ما آنگاه کامل است که بتوانیم درباره همه مللی که قبل از اسلام بوده اند اظهار نظر کنیم قدر مسلم اینست که قبل از اسلام در میان بعضی ملل حجاب وجود داشته است. در ایران باستان و در میان قوم یهود و احتمالاً در هند حجاب وجود داشته و از آنچه در قانون اسلام آمده سخت تر بوده است اما در جاهلیت غرب حجاب وجود نداشته است و به وسیله اسلام در غرب پیدا شد.

ویل دورانت در کتاب «تاریخ و تمدن» راجع به قوم یهود می نویسد: اگر زنی به نقص یهود می پرداخت چنانکه مثلاً بی آنکه چیزی بر سر داشت به میان مردم می رفت و یا در شارع عام نخ می رشت یا با هر نسخی از مردان درد دل می کرد یا صدایش آنقدر بلند بود که چون در خانه اش تکلم می نمود همسایگانش می توانستند سخنان او را بشنوند در آن صورت مرد حق داشت بدون پرداخت مهریه او را طلاق دهد. و راجع به ایرانیان می گوید: «در زمان زردتشت زنان منزلتی عالی داشتند با کمال آزادی و باوری گشاده در میان مردم آمد و شد می کردند…» آنگاه چنین می گوید: «پس از داریوش مقام زن مخصوصاً در طبقه ثروتمندان تنزل پیدا کرد زنان فقیر چون برای کار کردن ناچار از آمد و شد در میان مردم بودند آزادی خود را حفظ کردند ولی در مورد زنان دیگر گوشه نشینی زمان حیض که برایشان واجب بود رفته رفته امتداد پیدا کرد و سراسر زندگی اجتماعیشان را فرا گرفت و این امر خود مبنای پرده پوشی در میان مسلمانان به شمار می رود زنان طبقات بالای اجتماع جرأت آنرا نداشتند که در تخت روان و روپوش دار از خانه بیرون بیایند و هرگز به آنان اجازه داده نمی شد که آشکارا با مردان آمیزش کنند زنان شوهردار حق نداشتند هیچ مردی را ولو پدر یا برادرشان باشد ببینند در نقش هایی که از ایران باستان بر جای مانده هیچ صورت زن دیده نمی شود و نامی از ایشان به نظر نمی رسد…»

چنانکه ملاحظه می فرمائید حجاب سخت و شدیدی در ایران باستان حکم فرما بوده حتی پدران و برادران نسبت به زن شوهر دار نامحرم شمرده می شده اند به عقیده ویل دورانت مقررات شدیدی که طبق رسوم و آیین کهن محبوسی دراره زن حائض اجرا می شده که در اتاقی محبوس بوده همه از او در مدت عادت زنانگی دوری می جسته اند و از معاشرت ا او پرهیز داشته اصلی پیدا شدن حجاب در ایران باستان بوده است در میان قوم یهودیان نیز چنین مقرراتی درباره زن حائض اجرا می شده است. اما اینکه می گویند: «و این امر خود مبنای پرده پوشی در میان مسلمانان به شمار می رود» منظورش چیست؟ آیا مقصود اینست که علت رواج حجاب در میان مسلمانان نیز مقررات خشن است که درباره زن حائض اجرا می شود؟! همه می دانیم که در اسلام چنین مقرراتی هرگز وجود نداشته است و ندارد زن حائض در اسلام فقط از برخی عبادات واجب نظیر نماز و روزه معاف است و همخوابگی با او نیز در مدت عادت جایز نیست ولی زن حائض از نظر معاشرت با دیگران هیچ نوع ممنوعیتی ندارد که عملاً مجبور به گوشه نشینی شود. و اگر مقصود اینست که حجاب رایج میان مسلمانان عادتی است که از ایرانیان مسلمان شوند و آیات مربوط به حجاب نازل شده است. از سخنان دیگر ویل دورانت هر دو مطلب فهمیده می شود یعنی هم مدعی است که ترک همخوابگی با زن حائض در حجاب زنان مسلمان و لااقل در گوشه نشینی آنان موثر بوده است.

ویل دورانت می گوید: «ارتباط عرب با ایران از موجبات رواج و لواط در قلمرو اسلام بود عربان از دلفریبی زن بیم داشتند و پیوسته دلباخته آن بودند و نفوذ طبیعی وی را با تردید معمولی مردان درباره عفاف و فضیلت زن تلافی می کردند عمر به قوم خود می گفت: با زنان مشورت کنند و خلاف رأی ایشان رفتار کنند ولی به قرن اول هجری مسلمانان زن را در حجاب نکرده بودند مردان و زنان یا یکدیگر ملاقات می کردند و در کوچه ها پهلو به پهلوی می رفتند و در مسجد با هم نماز می کردند. حجاب خواجه داری در ایام ولید دوم معمول شد گوشه گیری زنان از آنجا پدید آمد که در ایام حیض و نفاس بر مردان حرام بودند».

در جای دیگر می گوید: «پیمبر از پوشیدن جامه گشاد نهی کرده بود اما بعضی عریان این دستور را ندیده می گرفتند همه طبقات زیورهائی داشتند زنان پیکر خود را به نیم تنه و کمربند براق و جامه گشاد و رنگارنگ می آراستند موی دسته ها بافته به پشت سر می آویختند و گاهی اوقات با رشته های سیاه ابریشم نمایش آنرا بیشتر می کردند غالباً خود را به جواهر و گل می آراستند پس از 97 هجری چهره خویش را از زیر چشم به می پوشیدند از آن پس این عادت همچنان رواج بود».

ویل دورانت در جلد 10 «تاریخ تمدن» راجع به ایران باستان می گوید: «داشتن متعه بلامانع بود این متعه ها مانند معشوقه های یونانی آزاد بودند که در میان مردم ظاهر و در ضیافت مردان حاضر شوند اما زنانی قانونی معمولاً در اندرون خانه نگهداری می شدند این رسم دیرین ایرانی به اسلام منتقل شده ویل دورانت طوری سخن می گوید که گویی در زمان پیغمبر کوچکترین دستوری درباره پوشیدگی زن وجود نداشته است و پیغمبر فقط از پوشیدن جامه گشاد نهی کرده بوده است! و زنان مسلمان تا اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم هجری با بی حجابی کامل رفت و آمد می کرده اند و حال آنکه قطعاً چنین نیست تاریخ قطعی برخلاف آن شهادت می دهد بدون شک زن جاهلیت همچنان بوده که ویل دورانت توصیف می کند ولی اسلام در این جهت تحولی به وجود آورد عایشه همواره زنان انصار را اینچنین ستایش می کرد: «مرحبا به زنان انصار همینکه آیات سوره نور نازل شد یک نفر از آنان دیده نشد که مانند سابق بیرون بیاید سر خود را با روسری های مشکی می پوشیدند گویی کلاغ روی سرشان نشسته است» در سنن ابو داود همین مطلب را از امّ سلمه نقل می کند با این تفاوت که امّ سلمه می گوید:

«پس از آنکه آیه سوره احزاب (یُذنینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلا بیبِهِنَّ) نازل شد زنان انصار چنین کردند»

«کنت گو بینو» در کتاب سه سال در ایران نیز معتقد است که حجاب شدید دوره ساسانی در دوره اسلام در میان ایرانیان باقی ماند او معتقد است که آنچه در ایران ساسانی بوده است تنها پوشیدگی زن نبوده است بلکه مخفی نگه داشتن زن بوده است مدعی است که خودسری موبدان و شاهزادگان آن دوره به قدری بود که اگر کسی زن خوشکلی در خانه داشت نمی گذاشت کسی از وجودش آگاه گردد و حتی الامکان او را پنهان می کرد زیرا اگر معلوم می شد که چنین خانم خوشگلی در خانه اش هست دیگر مالک او و احیاناً مالک جان خودش هم نبود».

«جواهر لعل نهرو» نخست وزیر فقید هند نیز معتقد است که حجاب از ملل غیرمسلمان: روم و ایران به جهان اسلام وارد شد در کتاب «نگاهی به تاریخ جهان» ضمن ستایش از تمدن اسلامی به تغییراتی که بعدها پیدا شد اشاره می کند و از آن جمله می گوید:

«یک تغییر بزرگ و تأسف آور تدریجاً روی نمود و آن در وضع زنان بود در میان زنان عرب رسم حجاب و پرده وجود نداشت زنان عرب جدا از مردان و پنهان از ایشان زندگی نمی کردند بلکه در اماکن عمومی حضور می یافتند به مسجدها و مجالس وعظ و خطابه می رفتند و حتی خودشان به وعظ و خطابه می پرداختند اما عربها نیز بر اثر موفقیتها تدریجاً بیش از پیش رسمی را که در دو امپراطوری مجاورشان یعنی امپراطوری روم شرقی و امپراطوری ایران وجود داشت اقتباس کردند عربها امپراطوری روم را شکست دادند و به امپراطوری ایران پایان بخشیدند اما خودشان هم گرفتار عادات و آداب ناپسند این امپراطوریها گشتند به قراری نقل شده است مخصوصاً بر اثر نفوذ امپراطوری قسطنطنیه و ایران بود که رسم جدائی زنان از مردان و پرده نشینی ایشان در عربها رواج پیدا کرد تدریجاً سیستم «حرم» آغاز گردید و مردها و زنها از هم جدا گشتند سخن درستی نیست فقط بعدها بر اثر معاشرت اعراب مسلمان با تازه مسلمانان غیرعرب حجاب از آنچه در زمان رسول اکرم وجود داشت شدیدتر شد نه اینکه اسلام اساساً به پوشش زن هیچ عنایتی نداشته است. از سخنان نهرو بر می آید که رومیان نیز حجاب داشته اند و رسم حرمسراداری نیز از روم و ایران به دربار خلفای اسلامی راه یافت این نکته را دیگران نیز تأیید کردند. در هند نیز حجاب سخت و شدیدی حکم فرما بود ولی درست روشن نیست که قبل از نفوذ اسلامی در هند وجود داشته و هندوان غیرمسلمان تحت تأثیر مسلمانان ایرانی حجاب زن را پذیرفته اند آنچه مسلم است اینست که حجاب هندی نیز نظیر حجاب ایران باستان سخت و شدید بوده است از گفتار ویل دورانت در جلد دوم تاریخ تمدن بر می آید که حجاب هندی به وسیله ایرانیان مسلمان در هند رواج یافته است نهرو پس از سخنانی که از او نقل کردیم می گوید: «متأسفانه این رسم ناپسند کم کم یکی از خصوصیات جامعه اسلامی شد و هند نیز وقتی مسلمانان بدنیا آمدند آنرا آموخت» به عقیده نهرو حجاب هند بواسطه مسلمانان به هند آمده است ولی اگر تمایل به ریاضت و ترک لذت را یکی از علل پدید آمدن حجاب بدانیم باید قبول کنیم که هند از قدیمی ترین ایام حجاب را پذیرفته است زیرا هند از مراکز قدیم ریاضت و پلید شمردن لذات مادی بوده است.

راسل در «زناشوئی و خلاق» می گوید: اخلاق جنسی آنچنان که در جوامع متمدن دیده می شود از دو منبع سرچشمه می گیرد یکی تمایل به اطمینان پدری، و دیگری اعتقاد مرتاضانه به خبیث بودن عشق. اخلاق جنسی در اعصار ما قبل مسیحیت و در ممالک خاور دور تا به امروز فقط از منبع اول منشعب می شود و استثنای آن هند و ایران است که ظاهراً ریاضت طلبی در آنجا پدید آمده و در سراسر جهان پراکنده شده است». به هر حال آنچه مسلم است اینست که قبل از اسلام حجاب در جهان وجود داشته و اسلام مبتکر آن نیست اما اینکه حدود حجاب اسلامی با حجابی که در ملل باستانی بود یکی است یا نه؟ و آیا علت و فلسفه است که از نظر اسلام حجاب را لازم می سازد همان علت و فلسفه ای است که در جاهای دیگر جهان منشأ پدید آمدن حجاب شده است یا نه؟

کند و کاوی در مسئله حجاب

اگر قرار باشد در مورد روشن شدن مسئله لباس و پوشش زنان به روایت، سنت، و مستندات رایج فقهی بسنده کنیم، این مسئله هیچگاه برای امثال من که فقیه نیستیم روشن نخواهد شد مگر آنکه اول میان متن سنت و متن قران تفاوت قایل شویم و به جای استناد به روایات و استناد به نظریه های فقهی, به خود متن قرآن مرجعه کنیم. طرح این سخن به معنای رد یا قبول آراء فهای دوران گذشته یا اکنون درباره حجاب نیست بلکه به این معنا است که فکر می کنم امروز طبقه فرهنگی میانه ای پدید آمده است که می خواهد جدای از فتاواء و جدای از مسئله تقلید، خودش هم معنای حرمت ها را بفهمد؛

بنابراین آنچه می نویسیم، نه حکمی شرعی، و نه استنباطی فقهی است؛ بلکه به عنوان کند و کاو پژوهشگری است که با متن قرآن سرو کار دارد.

نکته دیگر اینکه شاید فقیهان هر دوره ای برای سامان دهی روزگار خود و متناسب با شرایط فرهنگی، اجتماعی و سیاسی همان روزگار استنباط خود را از مسئله حجاب بیان کرده و می کنند اما به نظر می رسد که نقطه کانونی در شکل گیری مضامین فقهی دورانی بوده است که با روزگار صدر اسلام فاصله ای جدی و تفاوتی بنیادی داشته است. اکثر مضامین فقهی و حقوقی ما و همچنین آنچه به عنوان فرهنگ اسلامی می شناسیم در دوران امپراطوری عباسیان شکل گرفته است که ساختار اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی این دوره با روزگار بعثت که هنوز دولتی تشکیل نشده بود. بسیار متفاوت است. زیرا به نظر می رسد که مدینه در آن روزگار بعثت، حتی از روستاهای امروزی هم شاید جمعیت کمتری داشته است و چندان جامعه ی گسترده و پیچیده ای نبوده است که برای اداره ی آن حتی نیاز به نهادهای حکومتی داشته باشد. در این مورد، نکته قابل تأمل این است که به جط متن قرآن، هیچ اثر مکتوب و مستندی که تدوین آن به پیش از دوره بنی عباس مربوط باشد در دست نداریم. از این جهت می توان احتمال داد که همه متون فقهی، فلسفی، کلامی، عرفانی و… بیشتر متناسب با ساختار امپراطوری اسلامی شکل گرفته است و نه آنچه قبلاً در حجاز و در زمان پیامبر به عنوان اسلامی مطرح شده است.

دوم اینکه، متن قرآن را نیز نمی توان به درستی فهمید مگر با شناخت معیارهای زبانی همان روزگار بعثت در حجاز، که البته این نیز کار چندان آسانی نیست زیرا بسیاری از واژگان در طول تاریخ، و به ویژه در دوره پانصد و پنجاه ساله امپراطوری عباسیان، معناها و مصداق های متفاوتی از اصل خود پیدا کرده اند.

نکته سوم اینکه اگر آیاتی را که امروزه به حجاب می دانند با دقت، و با همان معیارهای زبانی دوره بعثت مطالعه شود در می یابیم که در هیچ کجای قرآن نیامده است که زنان باید موی سر خود را بپوشانند اما این هست که زنان مومن سعی کنند تا پوشش و رفتارشان به گونه ای باشد که مردان بیگانه در آنان طمع نکنند.

چهارم، از بررسی ایات قرآن و با توجه به شرایط زمانی و مکانی حجاز در هنگام بعثت چنین بر می اید که لباس برای زنان، یک شکل ویژه ی تثبیت شده ای نداشته است بلکه بستگی داشته به موقعیت زنان در برابر مردان متفاوت. همچنین مهمترین کسی که می توانسته این موقعیت ها را تشخیص داده و متناسب با آن، جاذبه های جنسی خود را پوشیده نگاه دارد، خود زن بوده است. بنابراین می توان گفت که پوشش برای زن امری نسبی بوده است و هنوز هم می تواند باشد[1].

و نکته آخر اینکه به نظر می رسد که طرح مسئله پوشش زنان از سوی قرآن، ارائه راهکاری است برای مردان و زنان آزادی که به امر متعالی ایمان آورده و دوست دارند خود را از گزند آشوب های جنسی و نگاه های گزنده مردان هوسران برکنار نگه دارند.

اشاره ای کوتاه به آیه مربوط به پوشش زنان

در قرآن دو مورد از آیات هست که درباره نوع رفتار و پوشش زنان به تصریح در آن سخن رفته است. یکی آیات 30 و 31 در سوره بیست و چهارم (نور) و دیگری آیات 57 و 58 در سوره سی و سوم (احزاب).

در سوره نور پیش از اینکه به آیه مربوط به پوشش زنان پرداخته شود، ابتدا از زنان پاکدامن یاد شده است که برخی کسان به آنان تهمت زنا می زنند (آیه 23) در آیه 25 همان سوره از وضعیتی یاد می کند که در آن وضعیت، زنان و مردان آلوده برای هم، و زنان و مردان پاک برای هم خواهند بود. مضمون آیه به گونه ای است که انگار این انتخاب به طور طبیعی صورت می گیرد [2] از نوع خباثت (آلودگی) و نوع طیبه (پاکی) سخنی به میان نیامده است اما با توجه به آیه قبلی که درباره تهمت زنا آمده، محتمل است که منظور از آلودگی، همان آلودگی به انگاره های ذهنی و تمایل به زنا با دیگری باشد، یعنی برخی کسان هستند که ابتدا زنان پاکدامن را متهم به زنا می کنند تا بعداً اگر فرصتی دست داد خود را مجاز بدانند که با آنان زنا کنند و همچنین ممکن است «طیبه» بودن زن و مرد به معنای پرهیزکاری از وسوسه های زنا و مبرا بودن آنان از زناکاری باشد.

در آیات 27 تا 29 خطاب به کسانی که ایمان آورده اند آمده است که:

به خانه هایی که غیر از خانه خودتان است داخل مشوید تا اجازه بگیرید و سلام کنید، (تسلیم اهل آن خانه باشید. تسلّموا= بی گزند و سالم باشید) این برای شما بهتر است که پند گیرید.

پس اگر کسی را در آن نیافتید، داخل نشوید تا به شما اجازه داده شود و اگر به شما گفته شد برگردید، پس برگردید او برای شما پاکیزه تر است و خدا به آنچه می کنید دانا است.

بر شما پروایی نباشد که به خانه های غیرمسکونی که متاعی برای شما در آن است وارد شوید و آنچه را آشکار می کنید و پنهان می کنید خدا می داند».

از مضمون این آیات چنین بر می آید که شکل و چگونگی معماری خانه ها و درگاه های ورودی آن به گونه ای ابتدایی بوده است و بسا خانه ها که به جای درب های با قفل و بند فقط از پرده ی آویخته ای که بر درگه خانه نصب می شده برخوردار بوده است. واژه حجاب نیز در قرآن به معنای پرده ای است که دو قلمرو را از هم جدا می کنند مانند همان پرده ای که بر درگاه خانه می آویختند. بنابراین در مواقع عادی هر کسی می توانسته سرزده و بدون اعلام قبلی پرده را پس بزند و وارد خانه ای بشود. همچنین به آن سبب که مسلمانان خود را با یکدیگر متحد و یگانه می دانستند، شاید منعی نمی دیدند که هرگاه خواستند به خانه ی همکیش خود وارد شوند و بسا که در پاره ای مواقع همسر صاحبخانه تنها در خانه بوده باشد. مشابه همین توصیه که بدون اجازه وارد خانه ای نشوید در آیه 53 سوره احزاب خطاب به مومنان در مورد خانه ی پیامبر آمده است که بی اجازه وارد خانه رسول نشوند و اگر از زنان پیامبر چیزی خواستند، از همان پس پرده (من وراء حجاب) حاجت خود را بگویند و اگر چیزی می خواهند بگیرند. نکته جالب توجه در این آیه آن است که مردان باید از پس حجاب با زنان سخن گویند. به تعبیر دیگر، اگر حجاب پوششی برای زنان می بود طبعاً به زنان توصیه می شد که حجاب خود را حفظ کنند، در حالی که در قرآن چنین چیزی دیده نمی شود.

توجه به این نکته نیز مهم است که احتمالاً در حجاز به دلیل کمبود چوب نمی توانستند همه خانه ها را مجهز به درهای محکم و قابل استفاده ای کنند. این کمبود به اندازه ای بوده که حتی برای تعمیر بنای کعبه در قبل از بعثت، ناگریز چوب های بر جای مانده از یک کشتی شکسته رومی را که در سواحل جده یافته بودند به مکه آورده و مورد استفاده قرار دادند [3].

در آیه بعدی (29 سوره نور) آمده است که:

«به مردان با ایمان بگو نگاه فرو کاهند (یغّضوا من ابصارهم) و فروج خویش را حفظ کنند که آن پاکیزه تر است زیرا خدا به آنچه می سازند آگاه است».

« یغّضوا من ابصارهم» تنها به معنای به پائین نگاه کردن، یا چشم فرو بستن نیست بلکه به معنای کاهیدن چیزی از نگاه است. این واژه برای فرو کاستن اصوات و صدای خود را پائین آوردن هم آمده است (آیه 3 سوره 49) مثل آتش سرکشی که شعله هایش را مهار کنند پائین اورند، کم کنند، به تعبیر دیگر، آدم ها هنگام نگاه کردن به هم می توانند چیزهایی را در نگاهشان به یکدیگر منتقل کنند که ممکن است آن چیزها با سخنی که می گویند متفاوت باشد. با توجه به اینکه بعد از « یغّضوا من ابصارهم» بلافاصله «یحفظوا فروجهم» آمده است، می توان گفت که آنچه در نگاه باید فرو کاهیده شود، حس جنسی نسبت به طرف مقابل است. اما این کار در صورتی موفق خواهد بود که طرف مقابل که از جنس مونث است، به همان گونه از نگاه معطوف به جنسیت بکاهد. این است که در آیه بعد خطاب به زنان ایمان آورنده آمده است:

نگاه خود را فروکاهند، فروج خود را حفظ کنند، زینت خود را آشکار نکنند مگر آنچه از آن آشکار است.

تا این قسمت از آیات چندان مورد مناقشه نیست. اما جمله بعدی که در ادامه آیات مزبور آمده است، تلقی ها و ترجمه های متفاوت و گاه ضد و نقیض از آن ارائه شده است. این جمله عبارت است از:

«و لیُضرِبنُ بخُمرهنّ عُلی جیوبهنّ» (و خمارهای خود را بر گریبان های خود برزنند)

«خُمر» جمع خمار است. کلمه خمار از ریشه «خَمر» گرفته شده است. مسکرات را به آن دلیل خمر گفته اند که هوشیاری را می پوشاند همچنین هر پارچه، یا پوست دباغی شده که پوششی برای چیزی یا جایی محسوب شود «خِمار» نامیده می شود. به تعبیر دیگر، «خِمار» به معنای «مقنعه= روسری» یا چادر نیست، مگر آنکه آن را بر سر نهند، آنگاه طبعاً نامش «مقنعه= روسری» خواهد بود. اما در آیه فوق سخن بر سر این نیست که خِمار خود تا روی سینه ها بکشانند، بلکه می گوید خمار خود را بر روی سینه زنند. به تعبیر دیگر اگر در آیه فوق به جای حرف «عُلًی= بر روی» از حرف «اِلی= تا» استفاده شده بود می توانستیم چنین استنباط کنیم که پارچه ای را به عنوان روسری استفاده می کردند و حالا در این آیه می گوید ادامه همان پارچه روسری را تا روی سینه ها پائین آورند. اما در این ایه نه از واژه مقنعه استفاده شده است و نه از حرف «اِلی». حتی به نظر می رسد که واژه مقنعه، نامی متاخر نسبت به زمان بعثت باشد.

متأسفانه من هیچ موزه خاصی را ندیده ام که در آن نمونه هایی از پوشش مردان و زنان آن زمان را به نمایش گذارده باشند اما از قراین چنین بر می آید که وضعیت لباس در آن روزگار برای مردم آن سامان، به ویژه برای مردم بدوی و صحرا نشین، بسیار ساده و ابتدایی بوده است. این گمانه را با احصاء نام هایی که در شعر جاهلی عرب، و همچنین در قران برای انواع لباس ها دیده می شود می توان بهتر دریافت. به تعبیر دیگر، با انکه زبان عربی در هنگام بعثت از خزانه واژگانی دقیق و گسترده برخوردار بوده است و با انکه زبان اشتقاقی عرب این امکان را می داده تا در صورت نیاز بتوانند واژگان و نام های مورد نیاز خود را پدید آورند اما به نظر می رسد که نام های مربوط به لباس و پوشش، در فرهنگ و زبان آن روزگار نسبت به دوره های بعد، چندان زیاد نباشد.

احتمالاً در عرف معمولی آن زمان، هر زن و مردی با یک پیراهن بلند که بر تن می کرد دارای لباس محسوب می شد. همچنین بسیار بعید می نماید که در آن شرایط مردم عادی، اعم از زن و مرد، دارای زیر جامه بوده باشند. این وضعیت نه تنها برای اعراب آن زمان، بلکه برای بنی اسرائیل هم زمانی که در صحرای سبنا بودند و تا حدود زیادی شرایط مشابهی با اعراب داشتند وجود داشت. حتی در یکی از توصیه های تورات به بنی اسرائیل این است که از پله های مذبح بالا نروند مبادا در عورت آنان به هنگام بالا رفتن از پله ها، در آن مکان مقدس مکشوف گردد [4].

اگر این پیش فرض ها را مورد تأمل قرار دهیم، می توانیم اهمیت ایه فوق را در باره قرار دادن پوشش اضافی در روی گریبان و سیه ها درک کنیم. همچنین تفاوت لباس های چسب و تنگ را با لباس های نسبتاً گشادتر (جلباب) می توانیم دریابیم.

نکته دیگری که مورد غفلت قرار گرفته این است که بنا به گزارش هایی از تاریخ ادبیات عرب قبل از اسلام، نقل تذکره ها و سیره ها، تا هنگام بعثت و همچنین در زمان زنده بودن پیامبر، اغلب مردان گیسوان بلند خود را داشتند. بنابراین شاید بتوان گفت که آنچه در میان مرد و زن تفاوت عمده ای برای نشان جنسیت ایجاد می کرده و زینت ویژه زن محسوب می شده، موی سر نبوده است بلکه برجستگی بخشی از اندام زن بوده که با لباس معمولی آن زمان و به هنگام راه رفتن جلب توجه می کرده است و احتمالاً به همین سبب استفاده از پوششی اضافی به نام «خِمار» و بستن آن روی گریبان و سینه ها می توانسته این زینت ویژه زن را پوشش بیشتری دهد و از تحریکات جنسی در برابر نگاه های دیگران بکاهد.

در ادامه آیه شماره 31 در همین سوره، سلسله مراتبی را درباره مواجهه ی زنان با مردان، بدون استفاده از «خِمار» بر می شمارد که به نظر می رسد در این ترتیب، نوعی نسبی گرایی در مواجه ی زن با دیگران نهفته باشد. در شرح این سلسله مراتب، اولین کسی که منعی در برابر او دیده نمی شود، شوهر زن است که شریک جنسی او نیز محسوب می شود. در رده بعدی، پدر زن و پدر شوهر او است و همینگونه رده های بعدی، از فرزندان خود زن گرفته تا برادرها، و برادرزاده ها و خواهر زاده ها و… به ترتیب نام برده می شوند تا جایی که به مردان غیر خویشاوندی می رسد که بدون دغدغه جنسی و بدون نیرنگ و مکری در این مورد هستند و از آنان با نام «تابعینُ غیرِ اولی الاربه» یاد شده است. برخی تفاسیر و همچنین ترجمه ها از این مردان به نام خادمان خصی شده یاد کرده اند که به علت خصی شدن مشکوک و ناپسند است دوم اینکه بسیار بعید است که در صدر اسلام و در زمان حیات پیامبر که هنوز مسلمانان امپراطوری تشکیل نداده بودند و حرمسراهای آنچنانی پدید نیاورده بودند چنین رسمی در میان آنان بوده باشد که بردگان را اخته کنند تا در حرمسرا که رفت و آمد می کنند خطری برای بانوان حرم نداشته باشند.

توصیه ای دیگری که پس از شمردن این مراتب به زنان شده است اینکه:

«لا یضربنِ بِاَرجلِهنّ لِیعلَمُ ما یخفینُ من زینَتِنِنّ»

این جملیه با آنکه بسیار مختصر بیان شده اما چنان همه جانبه و مفید است که می تواند گونه های مختلفی از اطوارهای زنی را واگوید که دوست دارد به طریقی خود را بنمایاند. مانند زنی بدوی که با پایکوبی هایش و به صدا در آوردن خلخال های پایش، دیگران را متوجه خود کند. تا خود را به آنان بنمایاند. در پایان ایه آمده است که:

«و باز گردید به سوی خدا، همه شما ای ایمان آورندگان (اعم از زن و مرد) باشد که رستگار شوید»

آیه دیگری در سوره احزاب آمده که در آن به زنان رسول و دیگر زنان مومن برای اینکه مورد آزار برخی مردان قرار نگیرند توصیه هایی درباره جلباب شده است.

ای پیامبر، بگو به همسرانت، و به دخترانت و به زنان مومنین، که فرو گیرند بر خود از جلابیب (یذنین علیهن من جلابیبهن). این نزدیک تر است برای آنکه شناخته شوند و مورد ازار قرار نگیرند و خداوند آمرزنده و مهربان است.

نکته های مبهمی در این ایه برای ما هست که گشودن آن شاید چندان کار آسانی نباشد. از جمله اینکه، «جلباب» در آن روزگار به چه چیزی گفته می شده است؟ آیا واقعاً جلباب به نوع خاصی از لباس گفته می شده است؟ این لفظ از ریشه «جلب» می باشد و اگر جلباب به معنای پوششی گشاد باشد که بر خستگی های بدن را ننمایاند و جلب توجه دیگران را نکند باز هم هیچ اشاره ای دیگر نیست که موی سر خود را بپوشانند یا نپوشانند.

نکته دیگر که در آیه فوق بسیار قابل تأمل است اینکه در شهر کوچکی مثل مدینه ی آن روزگار که همه آدم ها حتی به اسم می توانستند یکدیگر را بشناسند، زنان رسول و زنان مومنین به چه چیزی باید شناخته می شدند که مورد تهمت، و ازار قرار نگیرند؟ به نظر می رسد که در اینجا منظور از شناخته شدن، نوعی از شناخت از طرف دیگران نسبت به زن است که دیگران آن زن را از رفتار، گفتار و نگاهش به وقار و گرایش به پاکدامنی بشناسند، نه تنها اینکه مثلاً بشناسند که این زن فلانی است و چون زن فلانی است کسی به او کاری نداشته باشد.

با توجه به آنچه گذشت شاید بتوان گفت که پوشش برای زنان و مردان، هم امری نسبی بوده است و هم اختیاری. یعنی به همان گونه که ایمان به تعالی یافتن امری اختیاری و ارادی است، طبعاً انتخاب ملزومات و راهکارهای متناسب برای رسیدن به تعالی هم مبتنی بر همان ایمانی خواهد بود که زن یا مرد اراده کرده است. به نظر می رسد که اجبار به پوشش های فرمایشی، غیر از پیشنهاد و توصیه و نشان دادن راه کار است. اجبار برای مرد یا زنی که ایمانی به تعالی یافتن ندارد، موجب اعتلای او نمی شود و چنانچه مردان و زنانی ایمان به تعالی یافتن داشته باشند بی آنکهکسی اجبارشان کند، خودشان متناسب با شرایط محیط و موقعیت، از پوشش لازم استفاده می کنند.

حجاب و پوشش برای بانوان –بویژه حجاب برتر- و توجه به تحریم عفاف و حراست آن در زن از اصیل ترین سنگر زنان و از مهمترین و سودمندترین قانون الزامی آفرینش برای آنها در جامعه است، به عبارت روشنتر، حجاب و پوشش، سنگر سعادت و پیروزی و رستگاری زنان و جامعه است، که اگر این سنگر آسیب ببیند و یا فرو ریزد، عوامل سعادت، پاکزیستی و شرافت آنها فرو می ریزد.

لزوم پوشیدگی زن در برابر مرد بیگانه یکی از مسائل مهم اسلامی است، در خود قرآن کریم درباره این مطلب تصریح شده است، پوشیدن زن از مرد بیگانه یکی از مظاهر لزوم حریم میان مردان و زنان اجنبی است، همانطور که عدم جواز خلوت میان اجنبی و اجنبیه یکی از مظاهر آن است.

با کمال تأسف دنیای غرب و دنباله روهای آنان این مسئله بسیار مهم اسلامی و اخلاقی را نادیده گرفته، بلکه به عکس با کمال گستاخی بر ضد آن، گام بر می دارند و آنرا عامل تخدیر و رکود و واپس گرایی دانسته، تا آنجا که در دانشگاههای خود، دختران دارای پوشش را اخراج می کنند، با اینکه: حجاب، سنگر حفظ اخلاق فردی و اجتماعی، سنگر و دژ خلل ناذیر، برای حفظ مرزها و شیرازه های روابط مختلف بوده و کیان خانه و خانواده را از هر گونه انحراف و گمراهی، حفظ می کند.

براستی در چه دنیای جاهلیتی قرار گرفته ایم که دنیای غرب و الگو تراشان غربزده، حتی در کشورهای اسلامی شکستن چنین سنگر و دژی را علامت ترقی، رشد و تمدن می دانند، و به عکس حجاب و حفظ حریم عفاف را نشانه عقب گرد و واپس گرایی.

دزدان عفت و غارتگران استعمار، برای فریب اذهان، و وسیله قرار دادن زنان به عنوان یک کالا، می خواهند زنان را که نیمی از جامعه انسانی هستند از همین راه، از درون تهی کنند و با این کار به تهاجم فرهنگی خود ادامه دهند، آنها چنین القاء می کنند که:

حجاب؛ سدی بر سر راه تکامل آنهاست.

حجاب؛ زنان را در زندان حبس کرده و آنها را از تعالی و رشد باز می دارد.

حجاب؛ از توسعه علمی، فکری، فرهنگی، هنری زنان می کاهد و…

در حالیکه حجاب اسلامی، آنگونه پیامدهای شوم را ندارد، بلکه وسیله و سنگر محکمی برای استواری زندگی بانوان بوده و پشتوانه نیرومندی برای آنها در راستای توسعه علمی، فکری، فرهنگی و هنری است.

جایگاه پوشش در فطرت انسانی

یکی از امتیازات انسان در مقایسه با موجودات دیگر، تهیه پوشش متناسب برای اندام خویش است.

در این راستا پوشاندن اعضای جنسی از اهمیت بیشتری برخوردار استو زیرا خلقت طبیعی حیوانات به گونه ای است که معمولاً دارای نوعی پوشش طبیعی هستند. از سوی دیگر تجاذب و آمیزش جنسی در میان بسیاری از حیوانات، دائمی نیست و برای ادامه بقای نسل آنان، فقط در فصل های معینی صورت می پذیرد که در آن مواقع خاص نیز هر پیک از دو حیوان نر و ماده با اکتفا به یکدیگر به انجام وظیفه طبیعی خود می پردازند و تمایلی به برقراری ارتباط جنسی با حیوان دیگری را ندارند.

علاوه بر این، برخی از زیست شناسان و دانشمندان به وجود نوعی احساس حیای طبیعی در جنس ماده اشاره نموده اند.

در مقابل اولاً: انسان به گونه ای خلق شده است که به طور مستقیم بر روی پاهای خود حرکت می کند و به تعبیر بهتر موجودی است راست قامت و بدینسان از هیچ نوع پوششی طبیعی برای اعضای تناسلی خود برخوردار نیست.

ثانیاً: بنا بر مصالحی تجاذب جنسی میان مرد و زن دائمی است و به فصل و مقاطع خاصی از مان محدود نمی گردد.

بعلاوه، انسان بویژه مرد از نظر روانی همانن حیوانات نیست که با داشتن یک همسر، هیچگونه تمایلی به برقراری ارتباط جنسی با جنس مخالف دیگری نداشته باشد.

بنابراین وجود پوشش برای انسان از اهمیت حیاتی برخوردار است.

استاد شهید مطهری در مقام پاسخ به این اشکال که ایجاد حریم میان زن و مرد موجب افزایش اشتیاق و التهاب می گردد به نکته زیر اشاره کرده و می فرماید:

خود راسل در کتاب زناشوئی و اخلاق، اعتراف می کند که عطش روحی در مسائل جنسی، غیر از حرارت جنسی است نه آنچه با ارضاء تسکین می یابد حرارت جسمی است نه عطش روحی.

شهید مطهری در توضیح مطلب ادامه می دهد حاجت های طبیعی دو رقم است یک نوع حاجت های محدود و سطحی است مثل خوردن، خوابیدن. در این نوع از حاجت ها همین که ظرفیت غریزه اشباع و حاجت جسمانی مرتفع گردد و رغبت انسان هم از بین می رود و حتی ممکن است به تنفر و انزجار مبدل گردد ولی یک نوع دیگر از نیازهای طبیعی عمیق و دریا صفت و هیجان پذیر است.

از نظر حرارت جسمی، از نوع اول است ولی از نظر تمایل روحی دو جنس به یکدیگر چنین نیست.

بدین لحاظ پروردگار عالم تمایل و گرایش به پوشش به ویژه در مورد اعضای تناسلی را در نهاد انسان ها به ودیعت گذاشته است تا غریزه شهوانی فقط درمسیر صحیح خود، به کار گرفته شود و اسباب فساد و تباهی انسان را فراهم نکند.

پوشش، تحفه ای الهی

بدون شک، آفرینش لباس و پوشش به تناسب ویژگی های روحی و جسمی بشر، و روی آوردن فطری انیان به آن، یکی از نعمتها و هدایای بی دلیل خداوند محسوب می شود. قرآن کریم در مورد آفرینش لباس چنین می فرماید:

یا بَنی آدَمَ قَد اَنزَلنا عَلیکُم لِباساً یُواری سَواتِکُم وَ ریشاً وَ لِباسُ التّشقوی، ذلِکَ خَیرٌ، ذلِکَ مِن ایاتِ اللهِ لَعَلَّهُم یَذَّکَروُنَ.

ای فرزندان آدم برای شما لباسی فرو فرستادیم که اندام شما را می پوشاند و مایه زینت شماست و لباس تقوا بهتر است، این از آیات خداوند است. باشد که متذکر شده پند گیرید.

این آیه که در آن، از نزول و ارزانی داشتن لباس از سوی خداوند به انسان، سخن رفته است، بیانگر «اهمیت» و «اهداف آفرینش لباس» برای انسان است. به یقین این تحفه الهی، برای پاسخ به تمایلات فطری بشر به او هدیه شده است.

برخی از مفصران نزول لباس را چنین تفسیر کرده اند که خداوند با فرو فرستادن باران، بوته های پنبه را از زمین می رویاند و چهارپایان را می پروراند تا آدمیان از پنبه؛ پشم و کرک چهارپایان لباس تهیه کنند و با آن از سوئی خود را بپوشانند و از سوی دیگر خود را بیارایند و زینت نمایند.

طبق این تفسیر، هماهنگی اشتیاق انسان به تهیه و استفاده از لباس با نزول آن از طرف خداوند، امری است که دست تدبیر نظام آفرینش، ان را طراحی نموده است.

البته این نوع لباس ها فقط اندام انسان را می آراید، اما آنچه روح را آراسته می کند و به انسان ارزش می دهد لباس تقواست که در آیه شریفه به آن اشاره شده است.

برهنگی، دام شیطان

قرآن برهنگی و کنار گذاشتن لباس را به عنوان دامی که شیطان آن را در مسیر انسان گسترانده است معرفی می کند و آن را مخالف با فطرت بشر می داند و انسان ها را از فرو افتادن در چنین دامی بر حذر می دارد. در سوره اعراف چنین می خوانیم:

ای فرزندان آدم! مبادا شیطان شما را بفریبد آنچنان که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون راند و لباسشان را از تنشان بیرون اورد تا عورتشان را به آنها بنمایاند. همانا شیطان و گروه وابسته به او، شما را از جائی (یا به گونه ای) می بینند که شما آنها را نمی بینید. ما شیاطین را اولیاء و دوستان کسانی قرار داده ایم که ایمان نمی آورند.

داستان آدم و حوا دلیلی روشن

توجه به داستان حضرت آدم و حوا نیز فطری بودن پوشش را اثبات می کند. در تورات، کتاب مقدس یهودیان چنین می خوانیم:

چون زن دید که آن درخت برای خوراک نیکوست و به نظر خوش نما و درختی دلپذیر، دانش افزا، پس از میوه اش گرفته بخورد و به شوهر خود نیز داد و او خورد. آن گاه چشمان هر دوی ایشان باز شد و فهمیدند که عریانند، پس برگهای انجیر به هم دوخته، سترها برای خویش ساختند…

و آدم زن خود را حوا نام نهاد زیرا که او مادر جمیع زندگاست. و خداوند، خدا ، رخت ها برای آدم و زنش از پوست ساخت و ایشان را پوشانید.

بر طبق این متن آدم و حوا لباس نداشته و بعد از خوردن شجره ممنوعه، چشمشان باز شد و فهمیدند که عریان هستند که بلافاصله با برگ درختان خود را پوشاندند، سپس خداوند لباسی از پوست به ایشان ارزانی داشت.

یکی از نویسندگان پس از نقل متن فوق از تورات می نویسد:

آدمی زمانی که ار برهنگی خود احساس شرم کرد، با وسایل ممکن خود را پوشاند از برگ درختان انجیر گرفته تا دوران پوستین اهدائی خداوند خدای تورات (عصر خمارنشینی) همه را تا امروز مورد استفاده قرار داد و دختران حوا نیز (این شریک زندگانی مردان) از حوای بزرگ که مادر تمامی زندگانی اوست پیروی کردند و در طی دوران با وسایل مختلف، ستر عورت نمودند.

قرآن کریم داستان آدم وحوا را چنین بیان نموده است:

و آنگاه که ادم و حوا از آن درخت ممنوعه چشیدند پوشش خود را از دست دادند و سرعت با برگ درختان بهشتی خود را پوشاندند.

طبق ایات شریفه قرآن کریم، حضرت آدم و حوا پس از اغوای شیطان و خوردن میوه درخت ممنوعه، لباس خود را از دست دادند که بلافاصله به پوشاندن خود اقدام نمودند.

به هر حال مطابق هر دو تعبیر، خواه قبل از خوردن آن میوه دارای لباس بوده یا نبورده اند، ادم و حوا پس از احساس برهنگی بدون درنگ خود را با برگهای درختان بهشتی پوشاندند.

این احساس شرم از برهنگی، حتی بدون حضور ناظری بیگانه، و سرعت در پوشاندن خود به وسیله برگ ها، از آن جهت که تحت تأثیر هیچ آموزشی یا فرمانی از جانب خداوند یا فرشته وحی و یا تذکر هر یک به دیگری، نبوده است، بیانگر فطری بودن پوشش در انسان است و ثابت می کند لباس و پوشش به تدریج و بر اثر تمدن ایجاد نشده است.

بلکه انسان های نخستین یا به تعبیر بهتر، نخستین انسان ها به طور فطری بدان گرایش داشته اند.

روایتی که در ذیل آیه مذکور وارد شده است، برداشت فوق را تأیید می کند.

ان عباس می گوید:

«آدم پس از یک توقف کوتاه در بهشت که نصف روز از روزهای آخرت بود به کوه نوذ در کشور هند و حوا به جده فرود آمدند (پس از پایان هجران و مفارقتی که به وصال منتهی می شد) برهنه و عریان بودند. خداوند امر کرد یکی از هشت جفت قوچی که از بهشت به ایشان عطا کرده بود ذبح کنند؛ سپس حوا پشم آن را رشت، و با دستیاری آدم از تابیده های آن یک جامه بلند برای آدم و یک پیراهن و روسری جهت حوا بافته شد. بدین وسیله بدن انسان های نخستین پوشیده گردید و از برهنگی و شرمندگی آن نجات یافتند».

در این روایت، به تأثیر عامل حیاء در روی آوردن انسان به پوشش و این که ارسال قوچ بهشتی از طرف خداوند برای تهیه لباس مناسب، پاسخ به تمایل درونی انسان بوده است، اشاره شده است. همانطور که بزودی ملاحظه خواهید فرمود سخنان زیست شناسان و روانشناسان نیز این مطلب را تأیید می کند.

در کتاب «حجاب در اسلام» پس از نقل روایت فوق، چنین نتیجه گیری شده است.

«این داستان می رساند پیش از اسلام حجاب و نقاب بوده و بشر در بدو خلقت، قبل از آنکه شرایح آسمانی گوشزد وی گردد انسان نخستین، مأمور به پوشش خود می گردد».

گواهی تاریخ

تمام کسانی که زندگی بشر و تحولات آن را مورد ارزیابی قرار داده اند، تصدیق نموده اند که از آغاز پیدایش انسان هر یک از زن و مرد کوشیده است تا پوشش مناسب خود را تهیه کند.

آدمی نخست با برگ درختان و سپس با پوست حیوانات و بعدها با دست بافتهای خود، خویش را می پوشانده است.

دکتر شیبانی در کتاب «تاریخ متمدن» با اشاره به این که تمدن سومریها جزء اولین تمدنهای بشری است، می نویسد:

نخستین دسته ای از نژاد انسان که در این نواحی متمرکز شده اند و نخستین شهر حقیقی را بنا نهادند سومریها بودند، و چون سرزمین آنها بی اندازه حاصلخیز بود در سال، دو مرتبه محصول برداشت می نمودند و به گله داری و پرورش دام می پرداختند و از الاغ و گوسفندان و بز و گاو نر استفاده می کردند.

از پشم و کرک بز پارچه تهیه می نمودند و از پارچه های کتانی که به آن نام گاد (gud) می دانند البسه درست می کردند.

خوشبختانه با پیشرفت صنعت و دست یافتن به منابع و ابزار جدید، پوشش نیز از تغییرات تکاملی بهره مند گردید و انسان به پوشاک مناسب تری دست یافت.

تلاش مستمر بشر برای تهیه پوشاک از آن جهت که تحت آموزش خاصی نبوده است، نشان می دهد که تکاپوی انسان برای یافتن پوشش از فطرت درونیش نشأت می گیرد.

حجاب در فرهنگ ملتهای جهان

بنا به گواهی متون تاریخی، در اکثر قریب به اتفاق ملتها و آیین های دینی جهان، حجاب در بین زنان معمول بوده است. هر چند حجاب در طول تاریخ فرازها و نشیب های زیادی را طی کرده و گاهی با اعمال سلیقه حاکمان، یا متنفذان مذهبی تشدید یا تخفیف یافته است ولی همواره در تاریخ حیات زنان تداوم یافته و هیچ گاه به طور کامل از میان رخت بر نبسته است.

مورخان به ندرت از اقوامی بدوی که زنانشان دارای حجاب مناسب نبوده و یا به صورت برهنه در اجتماع ظاهر می شدند نام می برند؛ تعداد این اقوام آنقدر کمیاب و نادر است که در مقام مقایسه قابل ذکر نیستند.

بنابراین متداول بودن حجاب در میان ملل مختلف با آن که دارای عقاید، مذاهب و شرایط جغرافیایی متفاوتی بوده اند نشانگر آن است که تمایل به پوشش و حجاب، از فطرت درونی انسان سرچشمه می گیرد نه از تمدن، فرهنگ یا عقاید مذهبی.

از این رو می توان چنین نتیجه گیری نمود که در اقوام بدوی و غیر تمدنی که به ندرت، برهنگی در میان انها رواج داشته است، وجود برخی موانع، سبب جلوگیری از بروز استعدادهای طبیعی و فطری آنان شده است و یا عواملی باعث انحراف آنان از مسیر فطرت گشته است.

بسیاری از مورخان و اندیشمندان، به گستردگی دامنه اوج حجاب در بین زنان، اشاره کرده اند که به ذکر چند نمونه اکتفا می گردد:

در کتاب حقوق زن در اسلام و اروپا چنین می خوانیم:

با مطالعه آثار تمدنهای مختلف ظاهراً چنین به نظر می رسد که حجاب زنان از عادات قدیمه تمدنهای بشری بوده است. البته در قبایل وحشی و غیر تمدن، حجاب و حتی پوشش زنان وجود نداشته… مسلماً پیدایش در بدو امر از لحاظ حرمت زنان محرتمه بوده و بعداً بتدریج صورت عفاف به خود گرفته و با آداب مذهبی اختلاط یافته است.

فرید وجدی نیز در این باره می نویسد:

حجاب گرفتن زنان قدمتی طولانی داردو بر طبق نوشته دایره المعارف لاروس، زنان یونانی در دوره های گذشته، صورتها و اندامشان را تا روی پا می پوشانند… زنهای فنیقی نیز دارای حجابهای قرمز رنگ بودند.

سخن در مورد حجاب در لابلای کلمات قدیمی ترین مولفین یوانی نیز به چشم می خورد…

زنان شهر شب دارای حجاب خاصی بودند، بدین صورت که حتی صورتشان را نیز با پارچه می پوشاندند. این پارچه دارای دو سوراخ بودکه جلو دو چشمان قرار می گرفت تا بتوانند بخوبی ببینند.

در اسبرطاء از موقع ازدواج، حجاب را رعایت می کردند… نقش هایی که بر جای مانده، حکایت می کند که زنان سر را می پوشانده، ولی صورتشان باز بوده است. آنان وقتی به بازار می رفتند صورتهایشان را نیز می پوشاندند.

حجاب در بین زنان سیبری و ساکنان آسیای صغیر و زنان شهر میدی و فارس و عرب وجود داشته. زنان رومانی از حجاب شدیدتری برخوردار بوده اند…

ویل دورانت در مورد حجاب شدیدی که در مورد زنان بریتانیای جدید و جزیره برننئو، اعمال می شد چنین می نویسید:

در بریتانیای جدید، والدین ثروتمند، در مدت پنج سال بحرانی جوانی، دختران خود را در کلبه های زندانی می کنند و پیره زنان پاکدامنی را به زندانبانی می گمارند. دختران حق خروج از این کلبه ها را ندارند و تنها اقارب نزدیک می توانند آنها را ببینند. بعضی از قبایل جزیره برنئو نیز عمل مشابهی دارند. میان این کارها و چادری که مسلمانان و هندوان به سر زنان خود می کنند بیش از یک گام فاصله نیست.

راسل نیز با اعتراف به اینکه زنان کاملاً خویش را از بیگانگان می پوشاندند چنین می نویسد:

در عصر ملکه ویکتوریا کافی بود مردها از دیدنساق یا قوزک پای زنان تحریک شوند این امر صرفاً با مسئله مد لباس مربوط می باشد، اگر برهنگی مد روز می شد، مسلماً مردها از دیدن بدن برهنه یک زن نیز دچار تحریک نمی شدند.

مهدی قلی هدایت در کتاب «خاطرات و خطرات» از رواج شدید حجاب بین زنان چنین خبر می دهد به تعبیر او:

زنان در معابر عمومی جز در ملحفه و پرده ظاهر نمی شدند و در خانه نیز دارای اندرونی و بیرونی بودند.

این نوشته ها به خوبی اثبات می کند که در نقاط مختبف جهان نه تنها حجاب و پوشش زن به طور کامل رعایت می شده است، بلکه در بعضی از موارد از حد تعادل خارج و به صورت خانه نشینی در می آمده است.

صذف نظر از افراط و تفریط هایی که در مورد حجاب وجود داشته است، رواج آن نزد اکثر ملل دلیلی روشن بر گرایش باطنی و فطری زن و جوامع بشری به سوی حجاب می باشد. در پایان ذکر این نکته لازم است که همانطور که می توان از فطری بودن گرایش به پوشش، نتیجه گرفت که حجاب در میان زنان اکثر ملل جهان رایج بوده است، می توان از رواج حجاب در میان اکثر قریب به اتفاق ملتها نتیجه گرفت که حجاب امری فطری بوده است.

لباس ملی کشورها، دلیلی آشکار

اگر به لباس ملی کشورهای جهان بنگریم، بخوبی حجاب و پوشش زن را در آن می بینیم.

دقت در لباس ملی کشورها ما را از ورق زدن کتب تاریخی برای یافتن ملل و اقوامی که زنان آنها دارای حجاب بوده اند، بی نیاز می سازد و به خوبی اثبات می کند که حجاب در میان اکثر ملت های جهان معمول بوده و اختصاص به مذهب یا ملت خاصی نداشته است.

در عهد باستان در میان، مسیحیان، اعراب، یونانیان، اهالی رم، آلمان، خاور نزدیک و… زنان به طور کامل قانون پوشش را رعایت می نموده مسیر خویش را نیز می پوشانده اند.

از نیمه دوم قرن هیجدهم در اروپا آثاری مبنی بر کم شدن تدریجی حجاب و پوشش به چشم می خورد، ولی حتی تا اواخر قرن نوزدهم پوشاک محلی اکثر قریب به اتفاق اروپاییان، همچنان با پوشاندن سر و لباس بلند همراه بوده است.

نظریه زیست شناسان

برخی از زیست شناسان به وجود نوعی احساس حجب و حیا در جنس ماده اشاره می کنند و منشأ حشمت و حجاب زنان را نیز همان احساس حیای جنس ماده می دانند. دکتر فخری دانشمند فیزیولوژیست معروف مصری چنین می گوید:

ریشه و مبدء حشمت، همان احساس حیاء و خجلت است، زیرا انسان از آن جهت که از چیزی احساس حیاء می کند، از ظهور آن نزد دیگر مردمان حشمت می ورزد و از همین احساس حیاء، حشمت (پوشاندن و حجاب) سرچشمه می گیرد.

او در ادامه سخنانش احساس حیا را به دو قسم تقسیم می کند:

1- احساس حیوانی حیا

2- احساس اجتماعی حیا

و در توضیح این تقسیم می گوید:

بنا بر اعتراف نوابغ علمی جهان، نوعی احساس حیا، در حیوانات وجود دارد؛ زیرا میل به اختلاط جنسی در حیوانات به صورت ادواری است؛ یعنی در مقاطع خاصی از زمان، چنین میلی وجود دارد و در مقاطع دیگر زمانی، تمایلی به آفرینش جنسی در آنان به چشم نمی خورد. در چنین مواقعی آنان نوعی احساس حیای تناسلی دارند. بنابراین ممکن است بگوئیم اصل و مبدأ احساس حیا، همان احساس حیوانی جنس ماده در مورد حیا است و به همین جهت می بینیم نوع احساس حیا در زنان از مردان قوی تر است.

وی در ادامه از نوعی حیا و حشمت مذهبی نیز که بر اثر ادیان و مذاهب به وجود آمده است سخن گفته است. علامه مودودی نیز پس از آنکه به طور مفصلی پیرامون دایمی بودن تجاذب جنسی در انسان داد سخن داده، چنین می نویسید:

درطبع زنان، در مقابل شهوت و جاذبیت جنسی، حیا و احتشام و امتناع نیز به ودیعت نهاده شده است که در هر زنی کم و بیش وجود دارد. بدون شک، این غریزه امتناع و فرار، در جنس ماده حیوانات دیگر نیز ظهور دارد ولی در جنس ماده انسان بیشتر و شدیدتر است و این شدت به وسیله وضع غریزه حشمت و حیا در روان او، افرون گشته است.

ویل دورانت که در برخی موارد، حیا را امری اکتسابی بلکه تحمیلی بر زنان توصیف می کند در این باره گفته است:

شرمگینی، خاص نوع انسان نیست و شباهت آشکاری دارد به کراهت حیوان ماده از جفت شدن در غیر فصل جفت جویی یا خارج از حد متعاد آن. مسلماً ریشه شرمگینی نیز از همین جاست. به قول بومار شد، فرق انسان و حیوان در این است که انسان بی آنکه احساس تشنگی کند می نوشد و در تمام سال معاشقه می کند.

دیدگاه روان شناسان

برخی از روان شناسان در تأیید این مطلب که «حجاب و پوشش زن، فطری است» از وجود «حیاء» در نهاد انسان نام می برند که به دو صورت «بازدارنده و هدایت کننده» ایفای نقش می کند.

بدیسنان از نظر انان «حیاء» تعدیل کننده غرایز و ضامن اجرای بسیاری از قوانین اجتماعی، اخلاقی است.

در کتاب «طبایع زنان» چنین آمده است:

از چیزهائی که متعلق است به شرافت زن؛ حیاء و حشمت اوست و کسی فکر این عاطفه در زن نیست.

برخی، حیای زن را ناشی از ترس و برخی دیگر، آن را ناشی از نوعی عشوه و ناز شمرده اند؛ برخی حیا را به منزله خضاب یا زینت دیگری دانسته اند که به جمال زن افزون و در جلوه اش مدخعیت تام دارد و برخی نیز آن را یک برودت فطری در مزاج زن قلمداد کرده اند.

علاوه مودودی در این باره می نویسد:

غریزه حیا در انسان، غریزه ای طبیعی است. در جسم انسان اعضا و اجزایی وجود دارد که خداوند متعال او را به پوشش و اختفای آنها برانگیخته است و همین تمایل موجب شده است که انسان از همان ابتدا، برای جسم خود نوعی لباس انتخاب کند.

روانشناسان معتقدند که حیا، با آفرینش زن به هم آمیخته است و تحولات جسمی دوران بلوغ که معمولاً با بروز حالات روحی و روانی مختلفی همراه است، عامل درونی حیا را به نمایش می گذارد.

کتاب «طبایع زنان» درباره وضعیت روحی پسران و دختران در دوران انتقال از کودکی به جوانی (دوران بلوغ) می نویسد:

فرق بین این دو جنس خیلی زیاد است، مثلاً دختر در این سن متانت خویش را دارد و در نهایت رشد و وقار زندگی می کند، در حالی که پسر سالهای دراز دیگری لازم دارد تا عاقل گردد. خجالت در او (دختر) زیاد و تأملش در حرکات و اطوار خویش فوق العاده گردیده و میلش به انفراد و تنهایی بیشتر خواهد شد.

ویل دورانت درباره نمود حیا در دوران بلوغ می نویسد:

احساسات توی روح و جسم را فرا می گیرد، کنجکاوی، ذهن را به جلو می راند و حیا و شرم آن را به عقب. پسر جوان در حضور دختران، ناراحت و دستپاچه و دختر در حضور پسران شرمناک و برافروخته است.

برخی از روانشاسان ریشه حیا و پوشش و حجاب زنان را تدبیر هوشمندانه فطری او برای جذابیت بیشتر خویش معرفی کرده اند. این نظریه نیز به نوعی بر طبیعی بودن حیا و حجاب دلالت می کند. ویل دورانت می نویسد:

به عقیده ویلیام جیمز (روانشان معروف) حیا امری غریزی نیست بلکه اکتسابی است؛ زنان دریافتند که دست و دلبازی مایه طعن و تحقیر است؛ و این امر را به دختران خود یاد دادند…

خودداری از انبساط و امساک در بذل و بخشش، بهترین سلاح برای شکار مردان است… مرد جوان به دنبال چشمان پر از حیا است و بی آن که بداند، حس می کند که این خودداری ریفانه از یک لطف و دقت عالی خبر می دهد.

از قول بشو پهناور نیز پنین نقل شده است که وی می گوید:

حیای زن در اثر آن معاهره سری است که بین زنان هست برای زیاد کردن قیمت خود و وارد نمودن مرد به اقتران (نزدیک شدن) به انها.

در این سخنان گرچه حیا، امری غریزی شمرده نشده است ولی با نسبت دادن آن به تدبیر خاص زنان برای جذابیت بیشتر، تلویحاً پذیرفته شده است که حیا و پوشش به نوعی در نهاد زنان ریشه دارد و از سرشت خاص آنان بر می خیزد.

نظریه شهید مطهری

شهید مطهری با تلفیق دو دیگاه فوق، نظریه جامعتر ذیل را تدوین و آنرا چنین بیان فرموده اند:

به طور کلی بحثی است درباره ریشه اخلاق جنسی از قبیل حیاء و عفاف و از آن جمله است تمایل به ستر و پوشش خود از مرد، و در اینجا نظریاتی ابراز شده است که دقیق ترین انها این است که: حیا و عفاف و ستر و پوشش تدبیری است که خود زن با یک نوع الهام برای گرانبها کردن خود و حفظ موقعیت خود در برابر مرد به کار برده است. زن باهوش فطری و با یک حس مخصوص به خود دریافته است که از لحاظ جسمی نمی تواند با مرد برابر کند و اگر بخواهد در میدان زندگی با مرد پنجه نرم کند، از عهده زور بازوی مرد بر نمی اید و از طرف دیگر، نقطه ضعف مرد را در همان نیازی یافته است که خلقت در وجود مرد نهاده است که او را مظهر عشق و طلب، و زن را مظهر معشوقیت و مطلوبیت قرار داده است…

وقتی که زن مقام و موقع خویش خود را در برابر مرد یافت و نقطه ضعف مرد را در برابر خود دانست، همانطور که متوسل به زیور و خودآرایی و تجمل شد که از ان راه قلب مرد را تصاحب کند متوسل به دور نگه داشتن خود از دست مرد نیز شد. دانست که نباید خود را رایگان کند بلکه بایست آتش عشق و طلب او را تیزتر کند و در نتیجه مقام و موقع خود را بالا برد.

تقسیم نادرست روابط زن و مرد

برخلاف واقعیتهای مسلم تاریخی، یکی از نویسندگان تاریخ و روابط زن و مرد را از نظر جامعه شناسی به چهار دوره تقسیم کرده اند:

دوره اول؛ مرحله طبیعی و اشتراکی اولیه که زن و مرد بدون هیچ گونه قید و شرطی با هم آمیزش داشتند.

دوره دوم؛ دوره تسلط مرد، در این دوره مرد بر زن غلبه داشته است، خود را مالک او دانسته و به استثمار او پرداخته است و حجاب یادگار این دوره است.

ویل دورانت نیز در بخشی از مکتوبات خود گفته است:

در عین آن که مرد، ازاد و مختار بود که در خارج خانه روابط جنسی داشته باشد، زن در سیستم پدرشاهی موظف بود که عفت خود را تا پیش از زناشوئی حفظ کند و پس از آن کاملاً به شوهر خود وفادار بماند و به این ترتیب برای طرز رفتار هر یک از دو جنس معیار اخلاقی جداگانه ای ایجاد گردید.

او در صفحه بعد به طور صریح اعلام می کند که: لزوم بکارت و پوشیدن لباس برای زنان به خاطر حفظ مالکیت مرد نسبت به زنان بوده است.

دوره سوم؛ مرحله قیام و اعتراض زن و تشکیل اتحادیه ها و کنفرانس ها برای مبارزه با تسلط مردان.

دوره چهارم؛ مرحله تساوی حقوق زن و مرد که به دوره اول شباهت کامل دارد.

این دوره از اواخر قرن نوزدهم شروع شده ولی هنوز در همه جا استقرار نیافته است.

شهید مطهری در مورد این دیدگاه غلط می فرماید:

تقسیم روابط زن و مرد به چهار دوره، تقلید نارسایی است از آنچه پیروان کمونیزم درباره ادوار تاریخی زندگی بشر از نظر عوامل اقتصادی که به عقیده انها یزر بنای همه پدیده های اجتماعی است ذکر کرده اند… . به عقیده ما چنین دوره هایی در زندگی زن هرگز نبوده است و امکان نداشته وجود داشته باشد. همان دوره اولی که بعنوان اشتراک اولیه معرفی می شود، از لحاظ تاریخ جامعه شناسی به هیچ وجه مورد تصدیق نیست. جامعه شناسی تاکنون نتوانسته است قرینه ای بدست بیاورد که دوره ای بر بشر گذشته که زندگی خانوادگی وجود نداشته است.

ابوالاعلی مودودی درباره گرایش درونی و الزام اجتماعی حجاب می گوید:

تجاذب جنسی در میان حیوانات صرفاً به خاطر تداوم نسل آنان بوده است؛ به همین جهت مختص به مقاطعی خاص می باشد و در آن ایام نیز به محض آن که حیوان زوج خود را پیدا کرد تمایل به جفت دیگری ندارد؛ ولی دست تدبیر آفرینش، در میان انسان ها تجاذب جنسی را به طور دایم ایجاد فرموده تا کانون خانواده همیشه گرم باقی بماند و فرزندان انسان –که در مقایسه با تمامی حیوانات ضعیف تر بوده و مدت طولانی تری نیاز به نگهداری و مراقبت والدین دارند- در دامان خانواده پرورش یابند. به همین منظور از طرفی غریزه خودنمایی را در نهان زن جبلی ساخته تا نهاد خانواده استحکام یابد و از طرف دیگر، حیاء را در وجود زن قرار داده است تا به طور فطری و غریزی به حجاب روی آورد و تباهی خود و اجتماع را دامن نزنند.

مودودی به شدت به افرادی که می پندارند انسانهای نخستین نیز همانند حیوانات به صورت عریان زندگی می کردند و زنان در آن هنگام حجاب نداشته اند می تازد و چنین می نویسد:

آنها تصور کرده اند که فطرت انسان نیز همانند حیوانات است. بی حجابی پیامدهای نامطلوب و آثار زیان بخشی برای جامعه انسانی، نهاد خانواده و بویژه شخصیت انسانی و معنوی زن در عرصه حیات بشری بوجود آورده، که غیر قابل جبران است.

وَ اخِرُ دَعوانا اَنِ الحَمدُ للهِ رَبِّ العالَمینَ.

و اما حرف آخر:

به راستی تاکنون در مورد این خبر که حجاب در مهد تمدن دموکراسی غرب و قلب اروپا یعنی فرانسه در مدارس و مراکز دولتی ممنوع شده است اندیشیده اند. چرا در کشوری که هیچ گونه محدودیتی در کاهش پوشش برای همه آحاد جامعه از زن و مرد وجود ندارد، قرار دادن یک تکه پارچه چند سانتیمتر مربعی روی سر آنقدر برای حاکمان و مدعیان دموکراسی و ازادی مسئله ساز شده است. که قدرت تحمل آنها را به سر اورده است به گونه ای که حاضر شده اند اتهام خروج از جاده دموکراسی را به جان بخرند. به راستی چرا سایر کشورهای اروپایی نیز مثل المان به دنبال فرصتی مناسب برای ایجاد قانون منع حجاب در کشورهای خود هستند و هراز چند گاهی این مسئله را زمزمه می کنند. آیا به غیر از این است که حجاب را در ضد راستای اهداف خود در جهت مسخ جوامع و تهی سازی آنها از فرهنگ و باورهای اصیل خود می دانند. آیا غیر از این است که وجود دخترهای محجبه باعث نشر فرهنگ اسلام و قرآن در محیط جامعه آن شده است. آری انها احساس خطر نموده اند زیرا که می دانند اسلام این یگانه منادی نور عدالت در جهان با ارائه مستدل یک فطره اجتماعی متقن، بستر تفکر و بالندگی را برای آحاد جامعه ایجاد نموده است و پر واضح است که هنگامی که عقل و منطق پا بگذارد جایی برای بروز فساد و تباهی که پایه های حکومتهای آنها بر آن بنا شده است باقی نمی ماند، پس حجاب یعنی، ایجاد فرصت، تفکر و بالندگی و رشد برای جامعه.

به مردان مومن بگو چشم ها از نگاه ناروا بپوشند و عفت پیشه کنند که این برای آن ها پاکیزه تر است و همانا خدا به آنچه کنند آگاه است.

و به زنان مومنه بگو چشم ها از نگاه ناروا بپوشند و عفت پیشه کنند و زینت خود را، غیر از زینت ظاهر، آشکار نکنند و باید سر خود را با مقنعه بپوشانند و زینت خود را اشکار نکنند…

فلسفه حجاب

فلسفه حجاب از مسائل مهمی است که آگاهی از آن می تواند یکی از پایه های تحقق فرهنگ پوشش اسلامی گردد و به آن عمق و معنا بخشد زیرا به این سوالمهم بانوان که «چرا باید با حجاب باشیم» پاسخ می دهد.

1- ارزش والای زن

زن از دیدگاه اسلام دارای شخصیتی است شایسته و موقعیتی الهی که می تواند مدارج کمال را طی کرده و به مراتب عالی انسانیت بار یابد و مصداق تحقق فلسفه خلقیت یعنی خلیفه خدا گردد وجود زن زینت بخش آفرینش انسان است و افق روج او تجلی گاه رحکت. دامن زن مدرسه بشر است و کمال مرد بدون او ممکن نیست زن مظهر ظرافت و وجودش جمال آفرینش است اصلاح جامعه در گرو تقوای زن و محیط خانواده کلاس درس اوست و بر همین اساس زن مربی بشر است و می تواند با تربیت فرزندی امتی را رهائی بخشد حال جایگاه والای این گوهر آفرینش اقتضا دارد که در صدف حجاب قرار گیرد تا ارزشهای او حفظ شود و این است فلصفه پوششی که خدای حکیم برای جکال خلقت واجب کرده است. زن اگر موقعیت خود را در نظام آفرینش بیابد حقیقت و ارزش خود را درک کند بداند از کجا آمده در کجا قرار دارد و به کجا می رود از پوشش دینی به عنوان یک نیاز جدی خود بهره می گیرد و هرگز جامعه را صحنه نمایش تن و تحرکات جنسی خود قرار نمی دهد.

2- امنیت و آرامش زن

نفس آدمی دریایی از تمایلات و خواسته های اوست که مهم ترین آنها به خوراکی ها، امور جنسی و مال و جاه مربوط می شود و بدون شک بالاترین خواسته های مردان تمایل به جنس زن است. ارائه زیبایی ها و مواضع بدن زن به شهوت و طمع مردان دامن می زند و آنها را به یک کانون جدی خطر مبدل می سازد که به سلب امنیت و ارامش زن منتهی می گردد. آنچه می تواند از این ناامنی پیشگیری کند پوشیدگی زن از چشم های گرسنه نامحرمان است که با حجاب کامل اسلامی عمل خواهد شد پوشش دینی پیام عفت، شخصیت و خدا ترسی زن مسلمان است و مردان جامعه نه تنها به چنین خانمی چشم طمع نخواهند داشت که پاکی و نجابت او را می ستایند و از طرفی بدن او اسرار زیبایی های او در سایه حجابی که دارد از چشم نامحرم پوشیده خواهد بود در اینصورت است که زن در سنگر حجاب خود از تیر نگاه های آلوده و سخنان آزار دهنده و برخوردهای اراذل مصون خواهد بود و امنیت و آرامش درونی او برقرار خواهد شد.

3- سلامت نسل

تحریکات جنسی که در حواس پنج گانه ادمی بوجود می آید بر روی سیستم تولید نسل او نقش موثری دارد دانشمندان معتقدند تحریکاتی که در چشم بوجود می آید بر غده هیپوفیز که غده کوچکی در زیر مغز است اثر می گذارد این عده شش هورمون تولید می کند که سه نوع آن بر روی سیستم تولید نسل تأسیر دارد نگاه به زنان بد حجاب و فیلم های محرک که چنین اثری را بهمراه دارد در نهایت به تأثیر منفی در فرزندان و اختلالات وراثتی منتهی می شود. بنابراین زنان و دختران خودنما تأثیر ناروا و غیر قابل بخششی را بر سلامت نسل های اجتماع خواهند گذارد که انها خود از اختلالات وراثتی آن بیزارند و فلسفه حجاب دینی پیشگیری از چنین آثاری است.

4- تحکیم خانواده

تحکیم خانواده که بر اساس محبت، صمیمت، انس وحدت، همدلی و دلسوزی همسران استوار می شود از مهم ترین مسائل خانوادگی به شمار می رود و آنچه بنیان خانواده را متزلزل کند از بدترین آفت های آن به حساب می آید خودنمایی و حضور تحریک آمیز زنان و دختران در صحنه های اجتماعی نظر هر مرد متأهل و مجردی را به خود جلب می کند وقتی چشم های مردی در محیط های مختلف اجتماعی از دیدن زنان و دختران کامیاب شود طبعاً میزان علاقه او نسبت به همسرش کاهش می یابد زیرا بخش عمده ای از علاقه مرد به همسرش از ناحیه نیازهای جنسی تأمین می شود که این نیاز را زنان جلوه گر جامعه به طور نامشروع برآورده می سازند این کاهش علاقه بسیاری از پیوندها را با سستی همراه می سازد و مسائل اخلاقی مختلفی را به بار می آورد به گونه ای که در نوع نگرش مرد به همسرش تأثیر منفی می گذارد کج خلقی، بهانه گیری، بی میلی در همراهی با همسر از ره اوردهای جلب توجه مردان به زنان بی تقوای جامعه است و حتی کار به جایی می رسد که مرد همسر شرعی و قانونی خود را مزاحم کامیابی های خود می داند و به خاطر همین بینش از او متنفر می شود فلسفه حجاب جلوگیری از این قبیل آفات ناگواری است که اساس خانواده ها را تهدید می کند یکی دیگر از فلسفه های حجاب می تواند امنیت و سلامت روحی و اخلاقی مردان بویژه جوانان از تحریکات جنسی و اشتغال های ذهنی باشد.

فلسفه انحصار پوشش به بانوان

حدود پوشش زنان و مردان به ویژگیهای جسمانی آنها مربوط می شود جاذبه های شدید جنسی بدن زن و موهای او که از جمله زیباییهای وی به شمار می روند اقتضا دارد که پوشش کامل خود را مراعات کند اما مرد که خلقت او به گونه ای است و حکم الهی بر خلق جاذبه های جنسی، دلربائی ها، لطافت ها و ظرافت های جسمانی او نبوده است موظف به رعایت چنین پوششی نخواهد بود احکام صوت و خوشبوئی زنان نیز بر همین فلسفه استوار است بنابراین فلسفه تعیین پوشش دینی بانوان از آثار تکوینی وجود آنها نشأت می گیرد زنان مسلمان نیز با درک روشن اثار وجودی خود پوشش اسلامی را با معرفت پذیرفته اند و ان را نگهبان ارزشها، تقوا، عفت، حیا، نجابت، وقار، پاکی، شرافت، فضیلت، صلابت، سلامت و متانت خود می دانند.

حجاب در قرآن

اصل وحوب حجاب برای زنان از ضروریات دین اسلام است منکر آن در حکم منکر دستورات ضروری اسلام است و کسی که از روی عمد و آگاهی منکر ضروریات اسلام شود در حکم — است، مگر اینکه معلوم باشد که منکر خدا و یا رسول خدا نیست.

ضروری و وجوب حجاب داشتن برای زنان از نظر قرآن، و گفتار پیامبر و امامان و به حکم عقل و اجماع و اتفاق رأی علمای اسلام ثابت است.

در قرآن برای وجوب حجاب و حدود آن به چهار آیه که صراحت بر آن دارند تمسک شده ولی در مورد حفظ عفت و پاسداری از حریم آن، در قرآن بیش از ده آیه وجود دارد.

تجزیه و تحلیل آیه 30 سوره نور

در آیه 30 سوره نور (به عنوان نخستین ایه ای که صراحت بر وجوب حجاب دارد) می خوانیم:

«و قل للمومنات یغضضن من ابصارهن و بحفظن فروجهن و لا یبدین زینتهن الا ما ظهر منها و لیضربن بخمرهن علی جیوبهن و لا یبدین زینتهن الا لبعولتهن…»

ای پیامبر به زنان با ایمان بگو چشمهای خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گیرند و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را –جز آن مقدار که نمایان است- آشکار نسازند و (اطراف، روسریهای خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با ان پوشیده شود) و زینت خود را آشکار نسازند مگر برای شوهرانشان و سایر افرا محرمشان…

شرح کوتاه

در این آیه به پنج موضوع در رابطه با حجاب و حفظ حریم عفت تصریح شده است:

1- زنان باید دیدگان خود را از نگاه به نامحرم فرو بندند.

2- زنان باید دامن خود را از هر گونه عوامل بی عفتی، حفظ کنند.

3- زنان باید زینت خود را، جز آن مقدار که بطور قهری اشکار است، آشکار نکنند.

4- زنان باید روسریهای خود را بر سینه بیفکنند.

5- زنان باید زینت خود را جز برای افراد محرم خود، آشکار نکنند.

ابن عباس عالم و مفسر بزرگ عصر پیامبر در تفسیر جمله

«و لیضربن بخمرهن علی جیوبهن»

می فرماید: یعنی زن باید مو و سینه و دور گردن و زیر گلوی خود را بپوشاند.

منظور از زینت چیست؟

با بررسی گفتار اهل لغت چنین فهمیده می شود که زینت به معنی زیبایی در مقابل زشتی است و شامل هر نوع زینت و آراستگی، از طبیعی و عارضی، از لباس و بدن زیور الات خواهد شد و زینت در زن، آن زیبایی های آشکار است.

بنابراین واژه زینت وسیع است. زینت هم شامل زینت های طبیعی مثل صورت، بازوان، سینه، گردن و… و هم شامل زینت های اکتسابی مثل آویختن زیورآلات است.

بخش دوم: آیات هشدار دهنده در حفظ سنگر حجاب و عفت

1- نهی از کوبیدن پا بر زمین

در ذیل آیه 31 سوره نور، پس از آنکه خداوند به پیامبر فرمان می دهد که به زنان با ایمان بگو حجاب خود را رعایت کنند می فرماید «ولا یضربن بار جلهن لیعلم ما یخفین من زینتهن»

باید زنا، هنگام راه رفتن، پاهای خود را بر زمین نزنند تا زینت پنهانیشان دانسته شود.

2- نهی از سخن گفتن زن با ناز و کرشمه

در ذیل ایه 32 سوره احزاب، خداوند خطاب به همسران پیامبر می فرماید: «فلا تخضعن بالقول فیطمع الذی فی قلبه مرض و قلن قولا معروفا» با صدای نرم، به گونه هوس انگیز سخن نگویید، که بیمار دلان در شما طمع کنند، بلکه به خوبی سخن گویید.

3- اخطار شدید به آسیب رسانان به حریم عفت

در آیه 60 سوره احزاب (بدنبال فرمان حفظ حجاب در ایه 59 همین سوره) با هشدار و اخطار شدید به بیماردلان و غرتنگران حریم عفت، خطاب به پیامبر می فرماید:

(لئن لم ینته المنافقون و الذین فی قلوبهم مرض و المرجفون فی المدینه لنغرینک بهم)

اگر منافقین و انها که در دلهایشان بیماری است و انها که اخبار دروغ و شایعات بی اساس در مدینه پخش می کنند، دست از کار خود بر ندارند، تو را بر ضد آنها می شورانیم.

بخش سوم: ایرادها و اشکالات

1- حجاب و منطق

اولین ایراد این است که حجاب دلیل معقولی ندارد و منطقی نیست می گویند: منشأ حجاب یا غراتگری و ناامنی بوده که امروز وجود ندارد، یا فکر رهبانیت و ترک لذت بوده است که فکر باطل و نادرستی است.

پاسخ این ایراد این است که حجاب، از جنبه های مختلف روانی، خانوادگی، اجتماعی، حتی از جنبه بالا رفتن ارزش زن منطق معقول دارد.

مرد بطور قطع از نظر جسمانی بر زن تفوق دارد، از نظر مغز و فکر نیز تفوق مرد لااقل قابل بحث است، زن در این دو جبهه در برابر مرد قدرت ندارد ولی زن از طریق عاطفی و قلبی همیشه تفوق خود را بر مرد ثابت کرده است. حریم نگه داشتن زن میان خود و مرد یکی از وسایل مرموزی بوده است که زن برای حفظ مقام و موقع خود در برابر مرد از آن استفاده کرده است.

اسلام زن را تشویق کرده است که از این وسیله استفاده کند و هر اندازه، متین تر و با وقارتر حرکت کند، بر احترامش افزوده می شود.

در قرآن کریم نیز توصیه می کند، زنان خود را بپوشانند، بعد می فرماید:

«ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین»

یعنی این کار برای اینکه به عفاف شناخته شوند و معلوم شود و خود را در اختیار مردان قرار نمی دهند، بهتر است.

در نتیه حشمت آنها مانع مزاحمت افراد سبکسر می گردد.

2- حجاب و اصل ازادی

می گویند: حجاب موجب سلب حق آزادی می شود که یک حق طبیعی بشری است و نوعی توهین به حیثیت انسانی زن به شمار می رود.

هر انسانی شریف و ازاد است، مرد باشد یا زن، سفید باشد یا سیاه، تابع هر کشور یا مذهبی که باشد.

پاسخ این ایراد آن است که فرق است بین زندانی کردن در خانه و بین موظف دانستن زن به اینکه وقتی می خواهد با مرد بیگانه مواجه شود پوشیده باشد.

در کشورهای متمدن جهان برای مردان نیز محدودیت هایی وجود دارد. اگر مردی برهنه یا در لباس خواب از خانه خارج شد و یا با پیژامه بیرون اید، پلیس ممانعت کرده به عنوان اینکه این عمل بر خلاف حیثیت اجتماع است، او را جلب می کند.

هنگامی که مصالح اخلاقی و اجتماعی، افراد اجتماع او را ملزم کند که در معاشرت اسلوب خاصی را رعایت کند مثلاً با لباس کامل بیرون آیند، چنین چیزی نه بردگی نام دارد و نه زندان، نه ضد ازادی و حیثیت انسانی است و نه ظلم و ضد حکم عقل.

بر عکس، پوشیده بودن زن، در همان حدودی که اسلام تعیین کرده، موجب کرامت و احترام بیشتر اوست؛ زیرا او را از تعرض افراد جلف و فاقد اخلاق مصون می دارد. آری اگر کسی بگوید زن را باید در خانه حبس کرد، این با ازادی طبیعی و حیثیت انسانی و حقوق خدا دادی زن منافات دارد. چنین چیزی در حجاب های غیر اسلام بوده است، ولی در اسلام نبوده و نیست.

آثار و فواید حجاب

لزوم پوشیدگی زن از چهار دلیل قرآن، روایات، سیره و عقل برخوردار است که هر کدام به تنهایی برای اثبات ضرورت حجاب کافی است.

الف) قرآن و روایات

مهم ترین دلایل شرعی وجوب پوشش دینی آیات سوره نور و احزاب است خداوند تعالی در سوره نور فرموده است: «ای پیامبر به زنان با ایمان بگو دیده های خود را فرو بندند و عورت خود را بپوشانند و زیور و زینت خویش بر نامحرم آشکار نسازند مگر آنچه پیداست و سرپوشهای خود را بر گریبان های خویش اندازند و زینت و جمال خود را اشکار نکنند مگر برای شوهران، یا پدران، یا پدر شوهران، یا پسران یا پسران شوهر یا برادران یا برادرزادگان یا خواهر زادگان یا زنان یا کنیزان خود یا مردانی که از زن بی نیازند یا کودکانی که از عورت زنان آگاه نیستند و پای بر زمین نزنند که زیور پاهایشان معلوم گردد ای مومنان همگی به سوی خداوند توبه کنید باشد که رستگار گردید. آنچه از این آیه شریفه استفاده می شود عبارت است از: 1- بستن چشم از نگاه های شهوت آلود به مردان 2- لزوم پوشش عورت از دیگران 3- لزوم پوشش بدن زن و زینت های آن 4- جواز اشکار بدون بدن و زینت های آن در برابر محارم مناسب است در این جا شأن نزول آیه حجاب را بیان کنیم: روزی جوانی از انصار در یکی از کوچه های مدینه می گذشت که با زنی روبرو گردید که مقنعه خود را پشت گوش ها قرار داده و در نتیجه گردن و گوشها و قرص صورت او به طور کامل آشکار بود جوان چشم به او دوخت و چون از یکدیگر گذشتن به دنبالش حرکت کرد و غافل از هر چیز به او خیزه شده بود تا که در کوچه ای وارد شد و از فرط غفلت صورتش به استخوان یا شیشه ای که در دیوار بود اصابت کرد و خون جاری گردید وقتی آن زن از جلوی چشمش گذشت و دیگر او را ندید متوجه شد که خون بر سر و سینه اش ریخته است ناراحت شد نزد خود گفت: به خدا قسم نزد پیامبر خدا (ص) می روم و او را از این قضیه آگاه می کنم وقتی نزد رسول (ص) رفت و چشم حضرت به او افتاد پرسید: چه شده است؟ جوان ماجرای زن بی حجاب را برای او توضیح داد در این هنگام بود که جبرئیل (ع) ایه فرو بستن چشم از زن نامحرم را نازل کرد و به دنبال آن بستن چشم از مرد نامحرم و هم چنین پوشش زنان زینت های خود را از نامحرم بپوشانند و مقنعه خود را بر سینه اندازند تا گردن و سینه انها پوشیده گردد شأن نزول دیگر هم نقل شده است که «اسما» دختر «مرثد» نخلستانی داشت روزی عده ای از نان مدینه در حالی که لباس سراسری به تن نداشتن وارد نخلستان او شدند اسماء که دیدن آنها چادر ندارد و خلخال و گردن و برآمدگی سینه انها نمایان است با ناراحتی گفت: این چه حرکت زشتی است که مرتکب شده اید و با این وضع وارد باغ من شده اید؟ خبر این قضیه به رسول خدا (ص) رسید و این ایه نازل شد: ای پیامبر به زنان با ایمان بگو… .

سیره و عقل

یکی دیگر از ادله وجوب حجاب دینی که بعد از کتاب و سنت سومین دلیل محسوب می شود سیره زنان مسلمانان از صدر اسلام تا به حال بوده است آنها همواره در برابر نامحرم بدن و مور سر خود را می پوشانده اند و این عمل آنها ناشی از دستورات پیامبر اکرم (ص) و ائمه هدی (ع)بوده است عقل نیز یکی دیگر از ادله لزوم پوشیدگی زن است عقل انسان حکم می کند که به انچه منافع سالم و مورد نیاز او را تأمین می کند و یا زیانی را از او دور می سازد مبادرت ورزد و پوشیدگی زن همان گونه که در مباحث آثار حجاب و بی حجابی خواهد امد آثار مثبتی نظیر ارامش درونی، امنیت، مصونیت زن و جامعه از مفاسد اجتماعی، رشد و پرورش، استعدادهای زن، تحکیم خانواده، سلامت نسل، صیانت ارزش های والای زن موفقیت های معنوی و اطاعت از پروردگار را به همراه دارد و از زیان هایی نظیر تزلزل خانواده، ایجاد جو غفلت عقده مند کردن مردان، سقوط ارزشهای زن، بلوغ زود رس جنسی جوانان، اسارت روح و غضب پروردگار پیشگیری می کند.

رضاخان و مسأله کشف حجاب در ایران

با وقاع انقلاب در روسیه انگلیسیها احساس خطر کردند کوشیدند ضمن قطع نفو روسها در ایران نیرویی برای مقاومت در برابر حکومت جدید روسیه در این منطقه فراهم آوردند «رضاخان» افسر قزاق که از چهارده سالگی وارد نیروهای نظامی شد توجه انگلیسیها را به خود جلب کرد و با توصیه انها به فرماندهی نیروی قزاق گمارده شد و رضاخان نیز به حمایت انگلیسها پرداخت انگلیسها دست به کودتایی زد و از احمدشاه خواست یکی از دو راه تایید حکومت کودتا یا استعفا را انختاب کند احمد شاه تأیید حکومت کودتا را ترجیح داد ولی عملاً تما قدرت و اختیار خود را از دست می دهد سرانجام رضاخان بعد از 4 سال سلسله قاجار را بر می اندازد و در سال 1304 توسط مجلس موسسان به سلطنت رسید رضاخان هم همین سلطنت را به نام پهلوی برای خاندان خود موروثی ساخت و مدت حکومت او که بیش از 16 سال بطول انجامید دست به کارهایی زد که بعدها پسرش آنها را ادامه داد. بسیاری از این کارها مخالف شعائر مذهبی جامعه ایران بود که از ان جمله به «کشف حجاب و وادار ساختن زنان به برداشتن چادر و تقلید از طرز لباس پوشیدن غربی ها و تعلیل مراسم عزاداری و روضه خوانی» اشاره کرد البته رضاخان خود به تنهایی در نابودی شعائر مذهبی به خصوص کشف حجاب زنان دخالت نداشت بلکه از پشت پرده صحنه استعمار پیر انگلیس و دیگر رقبای آنها با او دست داشتند و از حمایت او دریغ ننمودند این ابر قدرتها چون بعد از جنگ جهانی دوم به صنعت و تکنولوژی پیشرفته ای دست یافته بودند و روز به روز کارخانجات و صنایع آنها افزوده می شد انبارهای تولید کنندگان و سرمایه داران پر از تولیدات و مواجه با کمبود بازار مصرف داخلی شدند در صدد بازاریابی جهانی بر امدند ولی تحقق این بازاریابی منوط به دو شرط بود: 1- محظورات سیاسی وجود نداشته باشد تا صاحبان صنایع بتوانند بدون هیچ مانعی کالاهای خود را در این بازارهای بفروش برسانند. 2- تقاضا وجود داشته باشد استعمارگران و سرمایه داران برای تحقق شرط اول به قدرت نظامی- سیاسی متوسل شدند تا بدین وسیله بتوانند کالاای «بنجل» خود را در کشورهای دیگر بخصوص جهان سوم سرازیر نمایند و مواد اولیه و منابع طبیعی و زیرزمینی آنها را به یغما ببرند و برای اینکه شرط دوم محقق شود وابستگی فرهنگی و غربزدگی شدیدی را در این کشورها رواج دادند و با تحمیل طرز فکر زندگی غربی کوشیدند برای تولیدات خود تقاضا ایجاد نمایند از طرف دیگر اعتقادات ملی- مذهبی این کشورها سد و مانع بزرگی برای سوداگران استعماری به حساب می آمد زیرا مسلمین با اعتقادی که داشتند به آسانی فریبنده فرهنگ غربی از قبیل: قمار، میگساری، مصرف فراورده های غربی و… نمی شدند به همین جهت استعمارگران اندیشیدند که اعتقادات اسلامی و تعصبات دینی و مذهبی مسلمانان را از بین ببرند یا متزلزل کنند برای انجام این برنامه خطرناک یکی از موثرترین گامها از بین بردن «حجاب زنان مسلمان» توسط حکام دست نشانده داخلی بود این اقدام خیانتکارانه در افغانستان توسط «امان الله خان» و ترکیه بوسیله «آتاتور» و در ایران با عمل «رضاخان» انجام گرفت که در هر سه کشور پیامدهای شوم فرهنگی- اقتصادی- سیاسی و اجتماعی را به دنبال داشت.

پیامدهای بی حجابی

1- پیامدهای فرهنگی و عقیدتی بی حجابی

در یک جامعه لباس هر انسان هم چون «پرچمی» است که ملیت مذهب- سنت و فرهنگ او را مشخص می کند جوامع مختلف متناسب با بینشی که از هستی دارند و ارزشی که برای زندگی قائلند سبک و اسلوب خاصی برای لباس پوشیدن انتخاب می کنند چرا که لباس پوشیدن شأنی از شوون انسان است و در هر ملتی رابطه مستقیمی با معنا و تعریف انسان در آن ملت دارد در تمدت غرب که بینش انها مادر است و معنویات از آنجا رخت بر بسته است انسان نیز نوعی حیوان محسوب می شود و زندگی انسان در همین چند سال عمر خلاصه می شود و دیگر هیچ بدیهی است که هدف اصلی تنها «لذت طلبی» است و یکی از چیزهایی که می تواند به انسان لذت بخشید «تن و جسم انسان است بنابراین در چنین تمدنی پیداست که لباس نیز وسیله ای برای پوشدن تن نیست بلکه برای آرایش آن است در بینش اسلامی و کشورهای اسلامی انسان تنها در تن خلاصه نشده بلکه مراتب والاتر از آن است انسان یک موجود «خدا گونه» است که هدفش تنها لذت طلبی نبوده بلکه کمال خواهی معنوی است به همین جهت تفاوت لباس در واقع تفاوت «دو جهان بینی» است و تبدیل و تغییر ان موکول به تغییر و تعویض جهان بینی ایشان را در مقابل دین و عقیده و فرهنگ خودی قرر می دهد بنابراین یکی از پیامدهای شوم بی حجابی به وجود آمدن «عقده و کینه ای» شدید نسبت به دین و اعتقادات مذهبی و نظامی است که حجاب را برای زنان لازم و واجب دانسته است و هدف اصلی و اساسی استکبار جهانی و حکام دست نشانده انان در کشورهای تحت سلطه از ابداع و اشاعه برهنگی و بی حجابی در بین زنان ناآگاه در همین معنا مفهوم پیدا می کند.

پیامدهای اجتماعی

عمده ترین پیامدهای بی حجابی ایجاد تضادها و تنش های اجتماعی بود که باعث فاصله بین قشر جوان غربزده یا کل جامعه می شد زنان و دخترانی که روسری و چادر را نفی می کنند در واقع بین انها و افراد نسل گذشته دیواری ایجاد می شود و باعث فاصله گرفتن آنان از نسل پیشین فراهم می گردد از یک سو نسل پیشین این عده را منحرف «بی دین و لا مذهبی» تلقی می کنند و از سوی دیگر اینان بزرگان خود را عقب مانده می پندارند لذا فاصله نسل ها بیشتر و تنش های اجتماعی میان جامعه زیاد می شود این جو باعث می شود تا همراه با رفع حجاب دختران غربگرا در برابر کل ارزشها و شیوه زندگی بزرگان خود عقده ای گردند و بدین جهت خود را در تقابل منش ها و گرایش ها و ارزشهای اجتماعی و خانوادگی دیده در نتیجه در صدد مقابله یا فرار از سنتها و معیارهای فوق برآیند از آثار و پیامدهای دیگر بی حجابی در اجتماع سست شدن پایه های خانواده و افزایش میزان طلاق از یک سو و گسترش فساد و فحشاء و بیماریهای روانی و اخلاقی از سوی دیگر می باشد.

پیامدهای اقتصادی

استاد شهید مطهری می فرماید: «آیا اگر زن ساده و سنگین بدنبال کار خود برود برای اجتماع بهتر است یا انکه برای یک بیرون رفتن چند ساعت پای میز آرایش وقت خود را تلف کند و زمانی هم بیرون رفت سعیش این باشد که افکار مردان را متوجه خود سازد و جوانان را که باید مظهر اراده و فعالیت و تصمیم اجتملع باشند به موجوداتی هوسباز و چشم چران و بی اراده تبدیل کند عجبا به بهانه اینکه حجاب نیمی از افراد اجتماع را فلج کرده است با بی حجابی و بی بند و باری تمام افراد زن و مرد را فلج کرده اند» نقش اجتماعی و اقتصادی این گروه از زنان عبارت است از: اسراف، تبذیر و افراط در خرید و مصرف لوازم ارایش، کیف، کفش، لباس و کالاهای غیرضروری و هم چنین رونق بخشید به بازارهای مصرف محصولات سرمایه داران غربی و تقویت بنیه مالی زراندوزان داخلی و در نتیجه تضعیف و رکود فعالیتهای اقتصادی زن در بیرون از محیط خانواده تا زمانی که منجر به انهدام کرامت، شخصیت والای او نشده و احیاناٌ وسیله اشاعه و ترویج فصاد و رکود فعالیت های اجتماعی و اقتصادی در جامعه نشود مقبول و مشروع و در غیر اینصورت مطرود و محکوم است.

جدایی و طلاق

آمارهای قطعی و مستند نشان می دهد که با افزایش برهنگی در جهان، طلاق و از هم گسیختگی زندگی زناشویی در دنیا مدام رو به افزایش است؛ چرا که به قول باباطاهر «هر آنچه دیده بیند دل کند یاد» و هر آنچه دل از آن یاد کند به هر قیمتی که باشد در پی آن خواهد رفت و بدین ترتیب، هر روز دل به دلبری می بندد و از دیگری می برد در محیطی که فرهنگ حجاب و عفاف مطرح است دو همسر متعلق به یکدیگرند و احساسات مخصوص یکدیگر است و چنین محیطی همسران یک تن واحدند و جدایی شان کمتر اتفاق می افتد؛ ولی در «بازار آزاد برهنگی» که عملاً زنان به صورت کالای مشترکی در آمده اند، دیگر قداست پیمان زناشوئی مفهومی ندارد و خانواده به سستی و مانند تار و عنکبوت به سرعت از هم متلاشی می شوند و کودکانی بی سرپرست بر جای می مانند.

3- سقوط شخصیت زن

طبیعی است هنگامی که جامعه، زن را فقط برای زیبائیها و اندام برهنه اش بخواهد این موجود، تمایلش برای آرایش و خودنمائی روز به روز افزونتر می گردد و بدین ترتیب به خاطر جاذبه ای که دارد به صورت یک وسیله تبلیغات مورد سوءاستفاده دیگران قرار می گیرد و به مانند عروسکی در جامعه است که در دست سودجویان مبادله می شود و با از بین رفتن این زیبایی ظاهری، آن ارزش ظاهری هم از بین خواهد رفت و از آن پس به وی به چشم یک شی زاید دور افتادنی نگاه می کنند. در چنین جوامعی چگونه یک زن می تواند از طریق ویژگیهای اخلاقی، علم و آگاهی و دانایی اش جلوه کند و حائز مقام والائی گردد؟ هرگز

راههای مبارزه با بدحجابی و بی حجابی

استعمارگران فرهنگ ستیز، در جوامع اسلامی برای زدودن ارزشهای اسلامی تلاشی شگرف بکار گرفته اند تا در بینش افراد، دگراندیشی ایجاد کنند.

آنان به زنان القا می کنند که شخصیت، و ارزش زن در عرضه وجود و زیبایی های به نمایش گذاشته اوست.

از طرفی بعضی از زنان و دختران که دچار کمبودهای شخصیتی هستند، خودآرایی را نوعی ایجاد شخصیت پنداری تلقی کرده و با جلب نظرها عقده حقارت خود را جبران می کنند.

در حالیکه عصمت و عفت زن حق خداست، زن نمی تواند بگوید حجاب مربوط به خودم است و می خواهم از آن صرف نظر کنم علامه سید شرف الدین عاملی می فرماید: آنچه را که دشمن انجام داده باید ویران کرد و آنچه را انجام میدهد باید سد کرد و ابی را که بر جوی روان است باید باز گرداند.

بنابراین از طرق زیر باید با پدیده بدحجابی و بی حجابی مبارزه کرد:

1- تقویت ایمان و اعتقاد

در زن باید باور استوار، ایمان عمیق ایجاد شود، زنی که دل به حق داده و اندیشه به خدا سپرده و فرجام زندگی دنیوی اش را پذیرفته چطور حاضر می شود خودآرایی و خودنمایی کند و خود را در معرض دیدهای آلوده قرار دهد و زمینه های تلذذ دیگران و مالاً فساد آفرینی را بوجود آورد؟!

این جمله بلند حضرت علی علیه السلام که فرموده «المرء بایمانه و المومن بعمله»، نشانگر آن است که باورها و ایمانهای راسخ، عالی ترین نقش را در کیفیت زندگانی انسانی، ایفا می کنند.

2- احیا فرهنگ اصیل اسلامی

احیا ارزشهای اصیل اسلامی و فراخوانی زن مسلمان به تعقل و دریافتن ارزشها و آفریدن روح تعبد نسبت به اینها نقش مهمی در این زمینه خواهد داشت و زن مومن باید به انچه اسلام به عنوان ارزش بدان می نگرد، باور داشته باشد و بداند که عظمت و شخصیت او در گرو روح بلند، اندیشه والا، قلب پاک، و جان پیراسته از آلودگی است که او را به روشی انسانی و منشی اسلامی فرا خواهد خواند و بداند تن ارایه بسته و ظاهر فریبنده هرگز نمایشگر شخصیت او نیست.

این کلام بیدارگر حضرت مسیح را توجه کنیم، که فرمود:

«بحق اقول لکم: ماذا یغنی عن الجسد اذا کان ظاهره صحیحاً و باطنه فاسدا و ما تغنی عنکم اجسادکم اذا اعجبتکم و قد فسدت قلوبکم، و ما یغنی عنکم ان تنقوا جلودکم و قلوبکن دنسه»

«به حق برای شما می گویم: تن چه سودی دهد، در صورتیکه ظاهرش درست باشد و درونش تباه، بدنهای شما، چه سودتان دهد که خوشتان دارد و دلهایتان تباه باشد و سودی نبرید که پوست خود را پاک نگاه دارید و دل های شما چرکین باشد و الوده باشد».

3- شناساندن الگوهای والا

امروز یکی از تأسفهای جدی این است که زن مسلمان آن چنان که باید و شاید با چهره های بلند تاریخ اسلام اشنا نیست، زندگانی حضرت زهرا (س) و فرزند برومندش، پیام آور عاشورا حضرت زینب (س) باید برای زن مومنه نشان داده شود تا بنگرد با حفظ هویت و شخصیت و وقار می تواند در جامعه حضور پیدا کند و ایفای نقش کند.

کلامی از امام صادق علیه السلام تأمل بر انگیز و قابل توجه است:

«الهموهن حب علی علیه السلام وذروهن بلها»

«به زنان دوستی آل علی علیه السلام را الهام کنید و به همین مسائل اندک رهایشان کنید».

زن اگر حب علی را فرا گرفت و او را راهبر شناخت و خاندان او را به عنوان الگو پذیرفت و بر راهی رفت که اهل بیت علیه السلام رفته اند و آنان را سر مشق قرار داد، رویین ین می شود و حضورش در جامعه دلهره آفرین نخواهد بود.

آثار حجاب

حجاب همانند هر عمل دیگری آثار و خواصی دارد.

1- موفقیت های معنوی

حجاب بال های پرواز فرشته های زمین است زن پوشیده از بین خود و خدا، خدا را برگزیده است و از بین احکام دین و خواسته های نفس به احکام دین رو کرده است چنین انتخابی به روحیه، تفکر و عمل او حال و هوای دیگری می بخشد و پوشش او معنا می دهد و آن را عملی منطقی، خدا پسندانه و در راستای حرکت های تکاملی او قرار می دهد که به زیبایی های درونی او تجلی بخشیده است وقتی زن تقوای جنسی را مراعات کند و خود را از نامحرم بپوشاند و عده های الهی که برای پرهیزکاران داده شده است درباره او محقق می گردد از تشخیص حق و باطل برخوردار می شود و راه سعاده و بدبختی را از زندگی می شناسد و گناهانش مورد آموزش قرار می گیرد.

2- احترام

اصولاً غلبه بر هواهای نفسانی و گذشت از لذت های حرام به انسان هیبت و وقار می بخشد حجاب زن جهاد اکبر اوست که در ورای آن نفس اماره به زانو در آمده است از این رو پوشیدگی زن از بعد عرفانی بلندی برخوردار است این حقیقت را همه می دانند و حتی دانشمندان غیر مسلمان به آن اذعان کرده اند که حجاب به زن هیبت و وقار می بخشد و او را شایسته احترام دیگران می سازد زنان خودنما مطلوبیت جنسی دارند اما محبوبیت ارزشی از آن زنان پوشیده است به طور کلی نوع نگاه, گفتار و برخورد مردان با زنان از دو ماهیت متفاوت برخوردار است برخورد با زنانی که از جلوه گری یا پوشش ناقصی برخوردارند شهوتی، تفریحی و ظاهری است اما برخورد با زنان پوشیده برخوردی همراه با احترام و تکریمی قلبی است.

3- مصونیت و آرامش زن

زنی که دیده نشود مورد طمع قرار نمی گیرد امنیت و ارامش خاطر از آثار بارز حجاب اسلامی است انسان در پناه محافظ احساس آرامش بیشتری دارد و در صورت پیش آمدهای احتمالی از مصونیت آن برخوردار است پوشش دینی نیز نگهبان زن از نگاه های آلوده و آسیب های احتمالی است که به زن مصونیت و ارامش می بخشد و هرچه پوشش کامل تر گردد درصد امنیت و حفاظت آن بالاتر می رود.

4- سلامت و زیبایی

حجاب اسلامی تحلی زیبایی های معنوی زن است که حسن انتخاب او را به نمایش در آورده است بدون شک حجاب دینی زن را از آفات و بیماری های بسیاری بیمه می کند و می تواند طراوت و جمال او را پایدار سازد زحمت حجاب حق بیمه ای است که زن برای حفظ آرامش و سلامت خود می پردازد زیرا حجاب پرداه ای است که از ورود تیرهای نگاه، سخنان بیهوده و مشکلات دیگر به درون محیط امن او جلوگیری می کند مستر همفر جاسوس انگلیسی گوید: زنان با حجاب محکم هستند و نفوذ فساد در میانشان ممکن نیست زن بی حجاب آسیب پذیر است وقتی از حجاب دینی خود خارج گردد افات فراوانی سلامت او را از بین می برند.

5- مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب

زن پوشیده به نوعی محرومیت را به استعمارکران تحمیل می کند حجاب ستیزی از اهداف مهم تهاجم فرهنگی غرب است پوشش دینی همواره مورد هدف تیرهای زهرآگین فرهنگی دشمنان اسلام بوده است آنها همواره در برداشتن خاکریز بزرگ حجاب جدیت کامل داشته اند زیرا پوشش دینی سدی بزرگ در برابر تهاجم فرهنگی غرب است پوشش دینی همواره در برداشتن خاکریز بزرگ حجاب جدیت کامل داشته اند زیرا پوشش دینی سدی بزرگ در برابر تهاجم فرهنگی غرب است که آنها را از نیل بع نطالع فرهنگی و اقتصادی خود ممنوع می سازد اگر قلعه مستحکم حجاب زن مسلمان فتح شود راه بردگی جامعه اسلامی هموار می گردد زنان پوشیده هرگز خود را پایگاه استعمار نمی کنند بلکه به عنوان نیروهای مسلح فرهنگی سدی مستحکم در برابر آنان پدید می آورند به گونه ای که می توان گفت پوشش دینی پا در هر تهاجم فرهنگی غرب است.

6- کاهش مفاسد

پوشیدگی زن همواره خاکریز بزرگی در برابر موج وسوسه ها و کج روی ها بوده است زن و مرد همانند دو سیم برق می مانند که نبود عایق در بین انها سبب بروز اتش سوزی های اخلاقی می گردد و آتش آن بسیاری از ارزش ها را محو می گرداند و حجاب عایقی است که از این جاذبه ها و آتش سوزی ها پیشگیری می کند.

7- امینت و آرامش مردان

نفس آدمی دریایی از خواستنی هاست زمانی که به چیزی تمایل ندارد آرامش بر آن حاکمیت دارد و چون به آن رغبت کند همانند دریا طوفان می شود و تنها رسیدن به خواسته او می تواند جزر و مد این دریای طوفانی را ارام کند مادامی که بانوان خود را به طور کامل از دید چشم های حریص مردان می پوشانند دریای نفس آنها آرام است اما وقتی خود را نمایش می گذارند چشم آنها هوس می کند و ارامش درونی و امینت آنها به هم می ریزد و از این جا معلوم می گردد که زنان جلوه گر چه اندازه در ایجاد اضطراب های روحی و نابسامانی های درونی مردان جامعه نقش دارند.

رعایت حجاب در سلامت و پاکی اجتماع موثر است، به علت تأثیر زیاد آن در استحکام خانواده به عنوان پایه و اساس اجتماع و نیز تأثیر آن در ساخته شدن فرزندان با تربیت صحیح و پاک نگه داشتن محیط اجتماع از عوامل تحریک آمیز حیوانی.

معلوم است وقتی کانون خانواده گرم و پر جاذبه باشد، این گرمی و استحکام در بالا بردن روحیه عمومی مردم و جامعه تأثیر بسزایی خواهد داشت، وقتی کودکان چنین خانواده ای با تربیت صحیح و تعادل روحیه و افکار پرورش یافتند، در جامعه منشأ سازندگی، ترق و تعالی می شوند.

اکثر دختران و پسرانی که در سنین پایین به دام مفاسد مختلف می افتند، کسانی هستند که از تربیت حقیقی و صحیح محروم بوده اند این ظلم را هیچ کس جز والدین به آنها نکرده اند.

از طرفی با رعایت حجاب، ریشه بسیاری از تفاخرها، تکاثرها، اسرافها، تحریک های بی موقع در اجتماع کنده خواهد شد و بذر فساد خشکیده خواهد شد.

چرا که دیگر زنان عمر خود را به جای مصرف در اینگونه ضد ارزشها در جهت هدف نهایی زندگی انسانی و سعادت راستین صرف می کنند و لذا دیگر، گناه به فساد کشاندن سایر افراد جامعه و اتلاف عمر آنان و ایجاد زمینه برای انواع فساد در اجتماع صورت نمی گیرد.

گسترش بوتیک های کذایی، تهیه و توزیغ لباسهای مبتذل غربی با تصویرها، تکثیر و توزیع نوارهای مبتذل و نوارهای موسیتی و… از مواردی هستند که جوانان بی گناه و کم تجربه را به سوی منجلاب فساد و تباهی سوق می دهند.

برای اینکه جوانان از این آفات در امان باشند، باید در خانواده بطور صحیحی تربیت شوند، اما اگر مادر اسیر انواع هوسها و تمایلات حیوانی باشد، نمی تواند برای فرزندانش الگوی کاملی باشد.

حجاب و نقش آن در مسئولیت های اجتماعی

هر انسانی در برابر اجتماع خود وظایف و مسئولیت هایی دارد و زنان نیز هر چند با گرم نگه داشتن کانون خانواده و تربیت صحیح فرزندان، بزرگترین خدمت ها را به جامعه می کنند، اما انتظار ازآنان به عنوان نیمی از پیکره جامعه بیش از این می رود. اسلام عزیز خواسته است که آنان در جامعه نیز نقش داشته باشند.

حضور زنان در ستادهای پشتیبانی، درمانی و غذایی، همدوش با رزمندگان اسلام و در دیگر جاها در دوران پیامبر و حضور گسترده آنها در تاریخ انقلاب اسلامی ایران چه در پیروزی انقلاب اسلامی ایران و چه در دوام آن به خصوص دوران جنگ و سایر مسایل زندگی خود نشانگر این انتظار است.

امام خمینی قدس سره، در مورد نقش زنان در انقلاب اسلامی مطالب مهمی بیان کرده اند که، از ان جمله خطاب به آنان چنین می فرمایند: «نقش شما زنان در این نهضت از مردها بیشتر بوده»؛ و نیز می فرمایند:«همانطور که مردها وارد میدان بودند، بانوان محترم هم وارد بودند، بلکه زحمات اینها بیشتر از مردها بود».

پوشش اسلامی و حفظ نسل از خطر سقوط

شکی نیست که یکی از آثار بی حجابی بی بند و باری و روابط نامشروع در ابعاد وسیع است چنانکه در دنیای غرب به خوبی دیده می شود، و آثار نکبت بار روابط نامشروع بر کسی پوشیده نیست؛ یکی از آثار آلوده شدن نسل و به دنبال آن سقط جنین و تولد فرزندان نامشروع و غیرقانونی است که متأسفانه بر اثر عدم رعایت عفت و پوشش اسلامی، این آثار روز به روز بیشتر می شود و آمار نشان می دهد که این موضوع در کشورهایی که پوشش اسلامی رعایت نمی شود به مراتب بیشتر از جاهایی است که پوشش اسلامی رعایت می شود.

طبق گزارشی که اخیراً از طرف اداره «تحقیقات اجتماعی آمریکا» انتشار یافته، تعداد نوزادان غیرقانونی نسبت به ده سال قبل 47 درصد افزایش یافته است.

بدون تردید یکی از بزرگترین مشکلات اجتماعی، وجود فرزندان بی سرپرست است که اصل خلقتشان بر اساس انحراف پایه گذاری شده است و بر اثر وجود زمینه نامساعد معنوی در آنها، خطرات آنها از نظر روانی بسیار قابل توجه وجدی است، چنین فرزندانی مسلماً طبیعی نیستند و چون پایه وجودیشان بر اساس قانون شکنی پی ریزی شده، تا حدود زیادی به گناه و قانون شکنی متمایل هستند زیرا میوه گناه هستند.

روشن است که حجاب اسلامی، نقش اساسی در حفظ نسل و تأمین پاکی خلقت نسلهای آینده دارد، چرا که زن مربی جامعه است و انسانها از دامن او پیدا می شوند، اگر او دامن خود را در پناه پوشش حفظ کند سعادت انسانهعای آینده را پایه ریزی کرده است.

مبارزه با نفس

میل به خودنمایی و جلوه گری به مصالحی در سرشت زن، نهفته است که باید در مسیر درست و هدفی والا بکار گرفته شود.

چرا که هیچ گرایشی بدون جهت در جان انسان به ودیعت نهاده نشده است. اما اگر این گرایش، مرزی نداشته باشد و همه جا نمود داشته باشد، فساد آفرین است.

زیبایی برای زن در وجود او سرمایه است، اما باید بجا مصرف شود و زکات جمال زن، حفظ او وعفاف است.

جواز کشف حجاب در مقابل محرام از جمله شوهر، این غریزه را جهت می دهد که خودآرائی زن مختص به شوهر باشد و منع آن در برابر نامحرم، این غریزه را کنترل می کند. وقتی زن در جهت کنترل این خواهش، اقدام کرد آمادگی غلبه بر سایر خواهشها را بدست آورده و در جهت رشد و تعالی خود حرکت می کند و انسانی مهذب می شود که می تواند جامعه خود را نیز بازد. بدون هیچ تردیدی، اندام زن اگر آراسته گردد، هوس بازان را به هیجان می آورد و نسبت به زن تعرض می کنند. در سایه رعایت عفاف، زن با شهامت هرچه تمامتر به وظیفه خود در اجتماع مشغول شده و خطری نیز متوجه او نمی شود. از طرف دیگر انسان هم در مبارزه با نفس اغواگر پیروزی را کسب می کند.

نتیجه

حجاب، گام های بلند انسانیت در کوچه های معانی است. از مجموع نوشته ها و گفته ها به این مورد تعبیر می شود که هر گونه لذت که از حیطه عقل خارج باشد ضرر و زیان به انسانها و منابعشان برساند حرام دانسته شده است زیرا دین یعنی برنامه ای برای زندگی.

مفهوم زندگی یعنی پاک، درست با نشاط و موفق زیستن، اگر به قرآن مراجعه کنیم درخواهیم یافت که بسیاری از چیزهایی که ما در این جهان از آن منع گشته ایم در آخرت امری بی ضرر و شاید مفید تلقی گردد و انجام آن هیچ موردی در بر نداشته باشد.

اما برای امتحانی که خداوند برای بشر در نظر گرفته است باید از انجام یک سری کارها جلوگیری کرد تا در قیامت موفق بود و جایگاهی در بهشت برای خود بدست آورد همانطور که در متن اصلی گفته شد عده ای جز محارم به شمار می روند اما محرم بودن آنها دلیلی بر رعایت نکردن حجاب نیست و برای هر چیزی باید حد و حدودی را رعایت کرد.

ما می توانیم از رفتار گذشتگان و بزرگان نیز درس بیاموزیم سرمشق خود قرار دهیم تا سعادتمند گردیم شاید امروز بتوانیم از بسیاری مسائل به گفته عامه جان سالم بدر ببریم اما بهتر است فراموش نکنیم که روزی مرگ از راه خواهد رسید و به دنبال آن خیلی زود روز محشر بر پا خواهد شد. که دیگر راهی برای فرار نخواهد ماند زیرا بازگشت همه به سوی حق خواهد بود.

منابع و مأخذ

1- پوشش زن در گستره تاریخ، نویسنده طیبه پارسا، انتشارات احسن الحدیث 1377، چاپ سپهر قم، اول.

2- مسئله حجاب، نویسنده استاد مرتضی مطهری، انتشارات صدرا، چاپ دی 1366.

3- حجاب در عصر ما، نویسنده محمدرضا اکبری، انتشارات پیام آزادی 1380.

4- حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، فتحیه فتاحی زاده، چاپ سوم، نشر دفتر تبلیغات اسلمی 1376 ش.

5- عوامل فساد و بدحجابی و شیوه های مقابله با آن، احمد رزاقی، چاپ چهارم نشر سازمان تبلیغات اسلامی 1371 ش.



دیدگاه ها


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *